In en onder het dorp is een even informatief als ontroerend en persoonlijk verhaal, waarin dichter, geleerde en mijnwerkerszoon elkaar de pen reiken. Maar waarin toch vooral al die mannen worden omarmd die, gesteund door hun families, het dagelijks brood verdienden met harde ondergrondse arbeid in stof, benauwenis, lawaai en stank. En die met hun werk een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse economie en de wederopbouw na de oorlog.

Wiel Kusters groeide op als zoon en kleinzoon van mijnwerkers. In Spekholzerheide, het dorp van zijn jeugd, leefden en stierven de mensen van de mijn. Hoog boven de daken van huizen en winkels en van café D'r Jemuutlieje Ek torende de steenberg van de Willem-Sophia. Levensgroot aanwezig, hoewel grotendeels verborgen. Vanuit zijn eigen perspectief, maar gevoed door brede historische kennis, vertelt Wiel Kusters op meeslepende wijze het verhaal van de Limburgse mijn­werkers en hun families - zijn familie.

Wiel Kusters is dichter en emeritus hoogleraar algemene en Nederlandse letterkunde aan Universiteit Maastricht. Sinds zijn debuut als dichter in 1978 met de bundel Een oor aan de grond publiceerde hij geregeld over mijnwerkerscultuur. Samen met Jos Perry schreef hij Versteende wouden. Mijnen en mijnwerkers in woord en beeld (1999).

In opdracht van de provincie Limburg verschenen twee boeken over de geschiedenis van de mijnwerkers in Limburg, waaronder dit 'ten behoeve van een breed publiek'. De auteur, dichter en hoogleraar aan de Universiteit Maastricht, is afkomstig uit een familie waarvan meerdere generaties in de mijnen werkten. Aan de hand van de belevenissen van die familie worden de sociale kanten van het leven van mijnwerkers en hun gezinnen diepgaand belicht. We maken kennis met tantes en ooms, hun motieven om in de mijnen te gaan werken, het zware bestaan, de economische onzekerheid, de angsten, de gewoonten, de rol van vrouwen en kinderen, het sociale leven, de cultuur, de slechte gezondheid die het werk met zich meebracht, en de schandalige manier waarop mijnwerkers met silicose na de sluiting van de mijnen behandeld werden. Het leven zoals het was. Een bijzonder verhaal; de lezer maakt het bijna zelf mee, toegankelijk, indringend en toch met een zekere afstand geschreven. Een waar meesterwerkje!