Hoewel hij de zoon is van een Nederlandse moeder heeft Saïd een Marokkaanse voornaam, ter herinnering aan de virtuoze ud-speler op wie zijn moeder ooit hartstochtelijk verliefd is geweest. Toen bleek dat ze zwanger was vluchtte hij voor het vaderschap en keerde terug naar Marokko.
Op 21-jarige leeftijd besluit Saïd zijn vader te gaan zoeken, in de hoop een nieuwe identiteit te vinden onder een nieuwe hemel. Een jeugdvriend vergezelt hem tijdens de reis, die in de medina van Fès begint en hen steeds dieper Marokko in brengt - tot in de woestijn en de Hoge Atlas toe. Onderweg proberen ze hun verwaterde vriendschap nieuw leven in te blazen, maar ze blijken allebei veranderd te zijn en seksuele verwarring zorgt voor onderhuidse spanningen.

De zoektocht voert Saïd steeds meer in de richting van ontgoocheling en in de armen van de islam, om uit te monden in een wanhoopsdaad die zijn weerga niet kent. Harlekino is een roman over de grote thema's van ons onzekere tijdperk: ontheemding en migratie, de hang naar een metafysisch dak boven het hoofd en religie als strohalm.

Het was een groots moment toen ze de boot af reden. Marokko! Afrika! De overgang van droom naar werkelijkheid vroeg om een ritueel of een soort dankzegging, in wat voor vorm dan ook. Saïd zag beelden voor zich van mannen die, eenmaal in het beloofde land aangekomen, door hun knieën zakten en de grond kusten of een handvol zand tussen hun vingers door lieten glijden. Zoiets had hij ook wel willen doen, maar hij zat achter het stuur van zijn oude Volvo en er zat niets anders op dan zich te voegen in een van de rijen auto's die stapvoets in de richting van de douanecontrole reden.
Recensie(s)

In deze volumineuze roman van Tessa de Loo (1946) is de hoofdpersoon de 21-jarige jongeman Said, een kind tussen twee vaderlanden. Verwekt en wel heel snel in de steek gelaten door een Marokkaanse vader, met een in relaties verzinkende vrouw als moeder, is hij op zoek naar afkomst en bestemming. Samen met een jeugdvriend, in wie zich een proces van verwestelijking voltrekt, onderneemt Said, die zich onverhoeds bekeert tot de islam, een queeste naar de vader. In een oude Volvo rijdt hij tot diep in Marokko, tot aan de Hoge Atlas toe. Harlekino, de nar die zich heeft losgezongen uit een steeds meer een eigen leven gaan leidend, imaginair jeugdspel, is een verwarrende tegenstem in het hoofd van Said. De vader - een vermaard bespeler van de ud (luit) - blijkt heel iemand anders dan Said verwachtte; de ontknoping is spectaculair en ontzettend. De ontwikkelingen zijn in deze roman wel eens abrupt, de uitgestrektheid kent zijn weerga niet, maar toch is dit boek, ondanks enkele gebreken, tot aan het einde toe onderhoudend. Normale druk.

Jos Radstake
Lees meer