Tegendraadse werkingen 1e druk is een boek van Kees Schuyt uitgegeven bij Amsterdam University Press B.V.. ISBN 9789053561638

Naar analogie van de ontzuiling wordt in Tegendraadse werkingen het verschijnsel ontzorging behandeld. Hiermee wordt bedoeld dat de vermindering van aanspraken van burgers op overheidszorg gepaard gaat met een toenemend gebrek aan zorgvuldigheid. De omvorming van de verzorgingsstaat geschiedt veelal zorgeloos en gedachteloos en bestaat vaak uitsluitend uit het financieel korten van bestaande voorzieningen. Het gebrek aan selectiviteit in de toegang tot voorzieningen (arbeidsongeschiktheid, ziekte, onderwijsdeelname, algemene bijstand) wordt gezien als een van de grootste problemen van de Nederlandse verzorgingsstaat. Hierdoor komen de goederen niet terecht op de plaatsen en bij de mensen voor wie ze in eerste instantie bedoeld waren. Vooral de midden- en hogere inkomenslagen profiteerden het meest van de verzorgingsarrangementen. Bij de hervorming van de verzorgingsstaat worden zij ook weer het meest gespaard.

In Tegendraadse werkingen komen thema's aan de orde als selectiviteit en solidariteit, gelijkheid en vrijheid in de verzorgingsstaat, de sociaal-economische ontwikkelingen in relatie tot veranderingen in de moraal (de opkomst van de calculerende burger als reactie op de calculerende overheid), het gevaar van een heterogene onderklasse van langdurig werklozen en de onvoorziene gevolgen van sociale voorzieningen.