Czeslaw Milosz - Het dal v.d. Issa - Vertaling Gerard Rasch

Czeslaw Miosz werd geboren in Litouwen, dat toen deel uitmaakte van Rusland en waar Polen, Litouwers en Joden naast elkaar woonden. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Vilnius. Later trok hij naar Warschau.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat hij in het verzet, waarvoor hij later de Yad Vashem-medaille ontving. Hij weigerde echter deel te nemen aan de Opstand van Warschau. Tussen 1945 en 1951 werkte hij als diplomaat voor de Volksrepubliek Polen.

In 1951 brak hij met de Poolse communistische regering en vroeg politiek asiel aan in Frankrijk. Later verkreeg hij het Amerikaanse staatsburgerschap. Van 1961 tot 1978 was hij hoogleraar Slavische taal- en letterkunde aan de Californische Berkeley-universiteit.

In 1980 ontving hij de Nobelprijs voor de Literatuur. In 1998 werd hem de Nike-literatuurprijs verleend. De laatste jaren van zijn leven woonde hij weer in het vrije Polen, in Kraków.

Een van Milosz' romans die fantastisch door Gerard Rasch in het Nederlands vertaald is, is Het dal van de Issa. In deze roman beschrijft hij hoe een Poolse jongen opgroeit op het Litouwse platteland. Argwaan en achterdocht tussen de verschillende bevolkingsgroepen (Litouwers, Polen, Joden) is een van de thema's van dat boek. Maar het geeft vooral een prachtige sfeerbeschrijving van het platteland uit die tijd.

Dit deels autobiografische boek van de Litouws/Poolse Nobelprijswinnaar vertelt het verhaal van Thomasz Surkont een in eenzaamheid, op het landgoed van de familie in Litouwen, ver van de beschaafde wereld opgroeiend kind, de laatste telg van een adellijk Pools geslacht. In de verhalen zijn gedetailleerd en poetisch de gewoonten en gebruiken van Litouwen in de periode van het ontwaken van het Litouws nationalisme verweven.De tijd lijkt stil te hebben gestaan in dit stukje Europa, en ook de natuur is ongerept. Maar conflicten tussen Polen en Litouwers verstoren dit aards paradijs.

De prachtige verhalen hebben een duidelijk dualistische inslag. Het dal van de rivier de Issa is de wereld van de hoofdpersoon. Maar dit universum van het dal bevindt zich in een spanningsveld tussen de macht van het kwaad en duisternis en die van het goede en licht. Een zeer sterke roman, geweldig vertaald door Peter Rasch.

---

Czeslaw Milosz
Het dal van de Issa
Uitgeverij: Peter van der Velden
Vertaling: Gerard Rasch
1981
1e en enige druk
Gebonden, met goed omslag
309 p.