Menselijke waardigheid en humaniteit behoren tot de fundamenten van de Nederlandse samenleving en cultuur. Ze zijn echter geen onaantastbare vanzelfsprekendheden. Zeker in situaties van gevangenschap moeten ze beschermd en bewaakt. Dat is o.a. de taak van de justitiepastor.

Maar wat moet dan precies beschermd en bewaakt worden, en welke problemen ontmoet de justitiepastor daarbij? Als ambtenaar in dienst van de overheid, maar ook met een eigen opdracht van zijn zendende instantie (de kerk), balanceert de justitiepastor voortdurend tussen kerk en staat, tussen recht en ethiek, tussen politiek en geloof.

Vanuit die dubbele positie van de justitiepastor worden in deze studie de verschillen tussen ambtenaarschap en pastoraat als het gaat om menselijke waardigheid en humaniteit weergegeven, evenals de praktische problemen waarmee de justitiepastor wordt geconfronteerd bij vervulling van deze taak. Tegelijk wordt betoogd dat er echter sprake is van een werkbare basis die geldt voor ambtenaar en pastor en die bestaat uit de mensenrechten, de zorgplicht en professionele integriteit. Dit alles met het oog op een humaan detentieklimaat, waarvoor zowel de overheid als de kerk haar eigen verantwoordelijkheid ten volle kunnen nemen.

Ryan van Eijk is jurist en theoloog. Sinds 1998 is hij zelf werkzaam als justitiepastor (o.a. in de EBI te Vught). Daarnaast is hij als secretaris verbonden aan het Centrum voor Justitiepastoraat in Tilburg, een gezamenlijk initiatief van de Law School en de School of Theology van de Tilburg University en de Protestantse Theologische Universiteit.