Zelden is een kerkleider in ons land zozeer het onderwerp geweest van kritiek, hoon en verwensingen als Adrianus Simonis. Zijn onverholen dogmatisme en onvoorwaardelijke trouw aan Rome maakten hem in de periode 1970-1990 tot middelpunt van de heersende tegenstellingen binnen katholiek Nederland. En zijn gedecideerd afwijzen van abortus, euthanasie, homoseksueel gedrag en de moderne biotechnologie kwam bij veel gelovigen niet aan. In de laatste jaren van zijn ambtsperiode (1990-2008) groeide de kardinaal echter geleidelijk uit tot een nationale 'dorpspastoor' die door eenvoudig optreden goodwill kweekte. Ook zijn inzet voor asielzoekers, de openlijk beleden afkeer van het populisme à la Wilders, en van de neo-kapitalistische graaizucht droegen daaraan bij. Na zijn aftreden heeft de uiterst ongelukkige uitspraak van Simonis naar aanleiding van de onthullingen over het seksueel misbruik door Nederlandse priesters - 'wir haben es nicht gewusst'- fors afbreuk gedaan aan die positieve beeldvorming. Al heeft hij door openlijk schuld te belijden een deel van het publiek teruggewonnen. Tegen die dubbele achtergrond is het een hachelijke zaak het leven te beschrijven van deze omstreden man. Te meer omdat een groot deel van de ooggetuigen nog leeft en een ieder zo zijn eigen percepties heeft. Die zijn meestal zwart of wit, grijstinten komt men in de oordelen over hem weinig tegen. Waarom dan toch geprobeerd hier nuanceringen in aan te brengen? Omdat juist dit omstreden zijn zo boeit. Het daagt uit op zoek te gaan naar de echte Simonis, in het besef dat de geschiedenis pas een definitief oordeel zal vellen. Met dit boek, dat tevens een overzicht wil zijn van een halve eeuw roerige kerkgeschiedenis, heeft Ton Crijnen daartoe een belangrijke eerste stap gezet. Ton Crijnen (1942) is historicus en publicist.