༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Met los ingevoegde VAU-werftekst en VAU-inschrijfkaartje
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Over de inhoud

INHOUD

Inleiding. Het doel van dit werk

1. De arbeid der menschheid en zijn beweegredenen ..... 1
2. De nieuwe opvoeding ..... 2
3. „The Outline of History” en „De Wetenschap van het Leven” ..... 6
4. De dringende behoefte aan gezonde, algemeengangbare opvattingen inzake arbeid en welvaart ..... 9

Hoofdstuk I. Hoe de mensch een economisch dier werd

1. De economie een onderdeel der biologie ..... 13
2. De primitieve mensch leefde als een dier van de hand in den tand ..... 16
3. Het ontstaan van maatschappelijk en economisch leven ..... 19
4. Het temmen van dieren tot huisdieren ..... 21
5. Het begin van de vestiging in vaste woonplaatsen en van den geregelden arbeid ..... 24
6. Het slot der historische ouverture ..... 30

Hoofdstuk II. Hoe de mensch geleerd heeft systematisch te denken en kracht en stof te beheerschen

1. Critisch denken ..... 41
2. De critiek op het denken, sinds de opkomst van het critisch denken; Nominalisme en Realisme; het experiment, de wedergeboorte der wetenschap ..... 45
3. Het practische karakter van de herboren wetenschap ..... 53
4. Absolute waarden liggen buiten het bestek der experimenteele wetenschap ..... 56
5. De organisatie van het moderne wetenschappelijke onderzoek ..... 61
6. De beheersching van de stof ..... 70
7. De beheersching der energie. Bronnen van energie ..... 73
8. Overbrenging van energie ..... 79
9. Toepassingen ..... 82

Hoofdstuk III. De uitschakeling van den afstand

1. Het moderne leven omvat steeds meer de geheele wereld ..... 84
2. Spoorweg en stoomschip ..... 85
3. Auto- en luchtverkeer ..... 95
4. Snelle berichtgeving; er bestaan geen afstanden meer ..... 101
5. Drukpers en film ..... 110

Hoofdstuk IV. De overwinning van den honger: hoe de mensch wordt gevoed

1. De wereld moet gevoed worden ..... 118
2. Meststoffen ..... 120
3. De gemechaniseerde en geëlectrificeerde boerderij ..... 123
4. Wat en hoe de mensch eet; vervalsching van levensmiddelen ..... 127
5. De boer als grondslag der oude orde ..... 129
6. De boer is bezig te verdwijnen ..... 131
7. De voeding der wereld is nog ongeorganiseerd ..... 140
8. De grenzen van den overvloed ..... 143

Hoofdstuk V. De beheersching van het klimaat; hoe de mensch gehuisvest is

1. Het einde van de gesloten huishouding ..... 144
2. Planmatige woning- en stedenbouw ..... 147
3. De moderne architectuur en nieuwe perspectieven voor het woningvraagstuk ..... 149
4. De straatverlichting in de stad en op het platteland ..... 152
5. Overheids- en gemeenschapsdiensten ..... 157

Hoofdstuk VI. Hoe goederen worden verkocht

1. Het ontbreken eener doeltreffende, systematische distributie ..... 161
2. Coöperatieve winkels ..... 164

Hoofdstuk VII. De organisatie van den arbeid

1. De mensch verschijnt ten tooneele ..... 166
2. Gilden en vakvereenigingen ..... 167
3. Industrieele democratie; medezeggingschap ..... 173
4. Winstdeeling ..... 175
5. Tijdelijke en blijvende werkeloosheid; de mogelijkheid van een betrekking voor het leven voor iedereen ..... 176
6. Verbeteringen in de fabriek ..... 181
7. Resten van gedwongen arbeid en slavernij in de tropen ..... 190
8. Rationalisatie ..... 211
9. De coöperatieve beweging ..... 215
10. Moeten de groote industrieele bedrijven van algemeen belang in handen van de gemeenschap komen? ..... 219
11. Verschillen in maatschappelijk ontwikkelingspeil ..... 223

Hoofdstuk VIII. Waarom werkt de mensch?

1. Persona en levenshouding ..... 226
2. Het eerste type van persona: de boer en de daaruit ontstane schakeeringen ..... 228
3. Het tweede type van persona: de nomade en zijn variaties ..... 236
4. Het derde type persona: de intellectueel en de daarvan afgeleide vormen ..... 238
5. De beschaving van den ondernemer ..... 244
6. De houding tegenover het bezit ..... 245
7. „Wetenschappelijke” eigendom ..... 252
8. Het geldbegrip, zijn gecompliceerdheid en zijn ontwikkeling ..... 256
9. Een samenvatting der coördineerende factoren, die in de moderne maatschappij werkzaam zijn ..... 261

Hoofdstuk IX. De belooning van den arbeid en de opeenhooping van rijkdom

1. Het geld- en bankwezen ..... 266
2. Taak en wezen van de munt ..... 267
3. Inflatie, deflatie en devalorisatie ..... 271
4. De gouden standaard ..... 279
5. Muntstelsels ..... 283
6. De bank ..... 294
7. De jongste ontwikkeling van het bankwezen ..... 297
8. De verbrokkeling van het bezit ..... 300
9. Moderne beleggingsmethoden ..... 306
10. Is het beleggend publiek meer dan een tijdelijk product der economische ontwikkeling? ..... 308
11. Oorzaken der werelddepressie ..... 313
12. Engeland verlaat den gouden standaard ..... 325

Hoofdstuk X. Weelde

1. Het tegendeel van armoede is niet overvloed ..... 333
2. Het verwerven van genoeg rijkdom ..... 335
3. Weelde en degeneratie ..... 341
4. De kunst van geld uitgeven ..... 345
5. De overdracht der weelde ..... 347

Hoofdstuk XI. Amerika als experiment in coördinatie

1. Het Amerikaansche voorbeeld ..... 352
2. De Amerikaansche massaproductie ..... 354
3. Normalisatie van het product ..... 359
4. Stabiliseering van werkgelegenheid en zakenleven ..... 363
5. De ondernemers-nieuwe-stijl en de mechanisatie van den verkoop ..... 366
6. Wijzigingen in het karakter der zaken ..... 370
7. De Amerikaansche arbeider ..... 372
8. Problemen van het Amerikaansche bedrijfsleven ..... 374
9. Productiecoördinatie in een land van vrijheid ..... 378

Hoofdstuk XII. De mogelijkheid van een wereldcoördinatie der productie en consumptie

1. Het uiteindelijke doel. De verzekering van welvaart aan alle menschen ..... 381
2. Een onderzoek naar de wijze, waarop de beschikbare wereldkracht wordt aangewend ..... 384
3. Is er tegenwoordig overproductie? ..... 388
4. Een onderwijsrevolutie is noodig ..... 391
5. Noodelooze beroepen en betrekkingen ..... 397
6. Politieke grenzen ..... 400
7. De toenemende ongeschiktheid van alle bestaande bestuursvormen ..... 402
8. Eenige revolutionnaire eischen ..... 405
9. Een verklaring van de rechten van den mensch ..... 409

Register ..... 412

༻ ʚɞ ༺ Provenance ༻ ʚɞ ༺

Los bijgevoegt:
- Stencil VAU-werftekst, gedateerd Amsterdam 1 Mei 1938, Postbus C 320, over de “VAU-Werfkampagne Voorjaar 1938”. De tekst vermeldt een regeling waarbij leden bij het aanbrengen van nieuwe leden boekpremies of tijdelijke prijskorting konden ontvangen. Onder de tekst staat: “Voor het Beheer der VAU: HENK EIKEBOOM.”

- Los ingevoegd VAU-inschrijfkaart in twee delen, A en B, met voorgedrukte tekst “wenst als lid van de V.A.U. ingeschreven te worden”, “Aangebracht door”, “Lidmaatschapsnummer” en “Gewenste Premie”. + envelop

༻ ʚɞ ༺ Over Henk Eikeboom ༻ ʚɞ ༺

Henk Eikeboom (1898–1945) was een Nederlandse sociaalanarchist, antimilitarist, dichter, uitgever, vertaler en publicist. Hoewel hij nooit een leidende theoreticus binnen de anarchistische beweging werd, speelde hij gedurende tientallen jaren een opvallende rol als organisator, propagandist en activist. Zijn leven stond in het teken van verzet tegen militarisme, autoriteit en maatschappelijke ongelijkheid.
Hij werd in 1898 geboren in Amsterdam als zoon van een koster en boekbinder van de Muiderkerk. Al op jonge leeftijd ontwikkelde hij een opstandig karakter en schreef hij gedichten. Tijdens zijn opleiding tot onderwijzer kwam hij in aanraking met revolutionaire ideeën, waarna hij zich onder invloed van zijn latere vrouw Willy Broekman tot het anarchisme bekeerde.
De gruwelen van de Eerste Wereldoorlog maakten van hem een overtuigd antimilitarist. In 1917 weigerde hij militaire dienst en bracht hij meer dan een jaar door in gevangenschap. Zijn weigering was gebaseerd op een principieel verlangen naar vrede en vrijheid.
Na zijn vrijlating werd Eikeboom een actieve medewerker van anarchistische bladen als De Vrije Socialist, De Wapens Neder en Morgenrood. Hij gaf lezingen, vervulde bestuursfuncties en zette zich in voor dienstweigeraars en antimilitaristische organisaties.
In 1921 speelde hij een belangrijke rol in de steunactie voor dienstweigeraar Herman Groenendaal. Enkele jaren later verwierf hij landelijke bekendheid als medeoprichter van de satirische Rapaillepartij, die met de verkiezing van de Amsterdamse zwerver Hadjememaar de gevestigde politiek belachelijk wilde maken.
Als uitgever richtte hij zijn eigen uitgeverij De Fakkel op, waarmee hij brochures, poëzie en politieke geschriften publiceerde. Zijn werk combineerde maatschappelijke kritiek met een sterk geloof in individuele vrijheid.
Na zijn scheiding van Willy Broekman trouwde hij met Annie van Harselaar. Samen publiceerden zij de dichtbundel Bloed ligt op straat. Omdat zijn uitgeversactiviteiten weinig opleverden, zocht Eikeboom andere inkomstenbronnen en bouwde hij een handel op in tweedehands boeken en later ook pikante lectuur.
In de jaren dertig groeide zijn betrokkenheid bij de strijd tegen het fascisme. Hij organiseerde protesten, voerde openbare debatten met fascisten en richtte het Erich Mühsamhuis op, genoemd naar de door de nazi's vermoorde Duitse anarchist en dichter.
Daarnaast speelde hij een vooraanstaande rol binnen de Vereniging Anarchistische Uitgeverij (VAU). Via deze organisatie verzorgde hij belangrijke vertalingen van werken van Rudolf Rocker en andere anarchistische auteurs, waarmee hij internationale ideeën toegankelijk maakte voor een Nederlands publiek.
Ondanks conflicten binnen de anarchistische beweging bleef hij schrijven, publiceren en ageren. Zijn onafhankelijkheid en soms onconventionele optreden maakten hem zowel bewonderd als omstreden.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette Eikeboom zijn publicistische activiteiten voort. Hij verspreidde illegale teksten, onderhield contacten met verzetskringen en bleef trouw aan zijn anarchistische overtuigingen. In 1941 moest hij onderduiken nadat hij op lijsten van de Duitse bezetter was terechtgekomen.
Henk Eikeboom behoort tot de kleurrijkste figuren uit de Nederlandse anarchistische geschiedenis: een dichter, uitgever, actievoerder en onvermoeibare propagandist die zijn leven lang streed voor vrijheid, antimilitarisme en sociale rechtvaardigheid. Zijn werk en activiteiten vormen een bijzonder hoofdstuk in de geschiedenis van het Nederlandse anarchisme.

༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
economie, maatschappij, coöperatie, werelddepressie, bankwezen, muntstelsels, rationalisatie, medezeggingschap, huisvesting, landbouw, Henk Eikeboom, boekpremies