1921, 1e druk, 287 blz., halflederen band met lederen stoothoekjes, 5 ribben, rood rugschildje met gouden titel en versiering, gemarmerde platten en bovensnede goud op snee.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Band op de rug, rugeinden en randen met minieme schaafplekjes. Bladzijden schoon, gaaf en nauwelijks verschoten. Ongesnoeid, dus met onregelmatige bladranden. Een stevig gebonden fraai exemplaar.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Dit werk werd gedrukt in 50 exempl. op Oud-Hollandsch papier van Gelder, genummerd van 1 tot 50, waarvan dit is No. 1.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻


Tekstfragment blz. 162-163:

HOOFDSTUK XII.

Dien avond waren de zusters samen thuis. Terwijl de dag langzaam wegschemerde, speelde Lottie viool, de G dur sonate van Grieg, waarvan de lyrisch poé-tische toon zich wonderwel aanpaste bij het schei-dende licht.

Zij stond midden in de kamer, omvloeid van den zilveren schijn, waarin haar hand, die den strijkstok voerde, een blanke vlinder leek.
Over haar gezicht, met innig gebaar toegebogen naar de viool, lag rustige klaarte gespreid, geen spoor van angst of van verdriet zelfs.

Eva merkte het op en opnieuw twijfelde zij er aan, wat Lottie’s antwoord zou zijn op Evert’s vraag. Te-gelijk werd het verlangen, dat antwoord te weten, sterker in haar, groeide tot ongeduld: zij moést er vanavond nog over spreken.

Haar oogen volgden de lijnen van Lottie’s gestalte, de fijne buiging van hals en rug, de lichte zwelling der heupen en van de buik, waarin het kindje groeide.

Ja, zij moést er overspreken; het zou voor Lottie ook goed zijn, een perspectief voor haar openen van rust.
Want de rust, die zij nu bezat, zou onverbiddelijk omgestooten worden door de werkelijkheid.

„Word je niet te moe?” vroeg zij bezorgd toen Lottie een oogenblik pausde. En op Lottie’s hoofd-schudden: „je staat veel te lang achter elkaar. Dat is niet goed voor je. Je kunt toch ook zittend viool-spelen?”

„Ik sta liever,” zei Lottie kalm.

„Maar ’t is beter voor je, geloof me.”

Zij gaf opzettelijken nadruk aan haar woorden, om aan te duiden, hoe het ook voor ’t kindje beter was, dat Lottie zich niet overmoe maakte.
Maar Lottie merkte het niet op en speelde door, tot zij na de laatste noot van de finale, moe neerzakte op de rustbank.

Een diepe zucht van voldaanheid dreef tusschen haar lippen uit.

„’t Is toch prettig Grieg te spelen,” zei ze. „Al voel je wel dat het niet ’t grootste is. Ik krijg er hetzelfde gevoel bij als ik wel had in het vroege voorjaar, in de tijd toen ik nog op school ging en ’t was zulk lekker zacht weer en ’t licht zoo mooi en rustig: net of de heele wereld Zondag vierde. Dan kon ik ’t in school gewoon niet uithouden. Weet je nog, dat ik eens ben weggeloopen?”

„Ja...” Eva zei ’t vaag, afgetrokken.

„Die woede van de Baas! Maar later begreep hij ’t toch wel, geloof ik.”

Zij sprak op rustig kinderlijken toon, de handen stil in haar schoot.

Eva had het gevoel of Lottie een vreemde voor haar was.

„O ja,” vertelde Lottie; „Holders heeft mij van-middag uitgenoodigd om in Arnhem te komen spelen op een liefdadigheidssoirée.”

„Wanneer?”
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻


Recensie De courant, 07-12-1921:

ONZE BOEKENTAFEL

De Zusters, door Anna van Gogh—Kaulbach.
Uitgave J. M. Meulenhoff, Amsterdam.

In dezen, haar laatsten roman, is ook Anna van Gogh—Kaulbach verzeild geraakt in het kamp onzer moderne schrijvers, die zich een modernen roman niet denken kunnen zonder een ietwat decadente figuur, die zich opwerpt als de voorvechter der moderne richting in de muziek, met al de daaraan vastzittende gevoeligheidjes, als desillusies, botsingen met de harde werkelijkheid, en voor alles de vraag, of de „kunst” gaat voor de vrouw of omgekeerd.

’t Is dit laatste raadsel dan ook, voor welker oplossing dit boek is geschreven, en waar hier de hoofdpersoon werkelijk tot het inzicht komt, zouden wij ook met dit nieuwe werk vrede kunnen hebben, was het niet, dat zich bij de afwikkeling steeds weer situaties voordoen, die met de werkelijkheid op gespannen voet staan en die ons de figuur van den voor zijn kunst lijdenden Albert van Dorsten niet doen zien als „den idealist”, doch veeleer als een idealistischen slappeling.

In het kort komt de inhoud op het volgende neer: Van de twee gezusters Terweele, waarvan de een gymnastiek-les geeft, de ander viool studeert, wordt de laatste verliefd op Albert van Dorsten, een jongen en veel belovenden pianist. Deze jonge liefde groeit, de passie komt en in haar oprechtheid, onder den invloed van geurende hei en zich uitvierende lente, geeft Lottie Terweele zich, met terzijdestelling van alle maatschappelijke conventie.

Nadien wordt in Albert de zucht naar vrij zijn en het zich als kunstenaar uitleven sterker, totdat hij ook zijn verhouding tot Lottie, die zichzelf steeds wegcijfert, als een hinderpaal voelt en de breuk volgt, waarbij hij besluit in Berlijn zijn studiën te voltooien.

Het arme kind, ook dat offer brengend ter wille van hun liefde, pakt als laatste redmiddel haar viool weer op, totdat ook deze illusie plotseling verbroken wordt door de wetenschap dat de verhouding met Albert gevolgen zal hebben.

De vader der meisjes, een oude dorpsdokter, wordt van de zaak op de hoogte gebracht en na eenige maanden wordt „het kind van de liefde” geboren, van welke gebeurtenissen op verzoek der jonge moeder Albert onkundig gehouden wordt. De oudere zuster, die de bezadigdheid personifieert, trekt zich het lot der kleine aan en zorgt voor den kleinen Ab, terwijl zijn moeder in Parijs als violiste naam gaat maken.

Na veel wederwaardigheden, en dit heeft dit boek met vele andere gemeen, komt de ontknooping, waarin de twee kunstenaars elkaar terugvinden en ook de oudere zuster een man naar haar hart vindt.

Ofschoon, zooals wij reeds zeiden, de figuur van Albert van Dorsten wat te vaag belicht is, om geheel aannemelijk te zijn, die van de jonge, levensblije Lottie is zoo ten voeten uit geteekend en van zulk een natuurlijke, echt vrouwelijke overgave, dat wij voor haar zelfs alle maatschappelijke bedenkingen op zij zetten. Zoowel haar ontluikende en zich ontplooiende liefde als haar strijd tegen haar geestelijken ondergang zijn geteekend met rake kleuren, waarover slechts een warm voelende vrouw kan beschikken.

Ook in de overige karakterteekeningen, als die van de oudere zuster Eva en van den eenzelvigen ouden dorps-dokter, heeft de schrijfster een levenshouding uitgebeeld, bij de een domineerend in de zucht naar het zich als vrouw uitleven, bij den ander in de stille berusting en bepeinzing van ’s werelds ijdelheden.

Om dit genoemde viertal groepeeren zich de verdere figuren, waarvan een met de allures van „den Eeuwigen echtgenoot”, een aardig getypeerden jongen arts en een ietwat vaag geteekend cabaret-pianistje, dat tevergeefs door Albert tot kunstenares zal worden opgeleid.

Buiten dan de enkele zwakke figuur in dit nieuwe werk, bevat het gedeelten, welke zoowel in rake beelding als literair van verrassende werking zijn, en waarin, en dit is een groote verdienste, men tot medeleven met de „dramatis personis” gebracht wordt. Een dezer gedeelten is ongetwijfeld dat, waarin de strijd van Lottie geteekend wordt als zij alleen achterblijft en haar geestelijk evenwicht moet hervinden.

De zinbouw en taal is, zooals van deze schrijfster te verwachten was, ook hier weer bijna altijd suggestief. Op één verschijnsel, dat wij ook in andere nieuwe werken aantroffen, moeten wij nog even wijzen, nml. het gebruik van bijvoegelijke naamwoorden als werkwoorden. Zoo schrijft mevr. v. Gogh hier b.v. van „witte en gele Chrysanthemums, die blijdden”. Als Albert van Dorsten na 4 jaar tot de ontdekking komt, dat niet de eenzaamheid, doch het in elkaar opgaan, kracht in het leven geeft, dan „innigde” hij eenige lieve woorden.

Niet alleen, dat deze taalkundige aanwinsten absoluut overbodig zijn, doch zij geven den lezer ook een scheef beeld van wat de schrijfster heeft willen teekenen en maken den indruk van gemaaktheid.

༻ ʚɞ ༺ Provenance ༻ ʚɞ ༺

Voor Mevrouw W. van der Horst van der Lugt Melsert
van
Anna van Goog Kaulbach

༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻ Over Wilhelmina van der Horst-van der Lugt Melsert

Wilhelmina Jacoba Elisabeth van der Horst-van der Lugt Melsert werd geboren op 24 februari 1871 in Den Haag en groeide uit tot een van de vooraanstaande Nederlandse toneelactrices van haar generatie. Zij stamde uit een familie waarin het toneel een belangrijke plaats innam. Haar broer was de bekende acteur en toneelleider Cor van der Lugt Melsert, die later een belangrijke rol zou spelen in het Nederlandse toneelleven.

Al op jonge leeftijd koos Wilhelmina voor het toneel. Vanaf 1886 was zij beroepsmatig actief en ontwikkelde zij zich tot een veelzijdige actrice met een groot dramatisch bereik. Zij speelde achtereenvolgens bij verschillende Nederlandse toneelgezelschappen en verwierf een uitstekende reputatie als karakter- en hoofdrolspeelster.

Tijdens haar engagement bij Alex Faassen & Co. in de Rotterdamse Schouwburg ontmoette zij de acteur, regisseur en latere toneeldirecteur Adriaan van der Horst. Hun samenwerking groeide uit tot een huwelijk en zou ook artistiek vele jaren standhouden. Beiden maakten vervolgens deel uit van Het Toneel, het gezelschap dat Willem Royaards in 1908 oprichtte en dat een belangrijke plaats innam binnen de vernieuwing van het Nederlandse toneel.

Een nieuwe fase in haar loopbaan brak aan toen haar echtgenoot in 1909, samen met Louis Bertrijn, directeur werd van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg in Antwerpen. Wilhelmina werd daar benoemd tot eerste actrice, een functie die getuigde van haar grote aanzien binnen het vak. In Antwerpen vertolkte zij talrijke hoofdrollen en groeide zij uit tot een van de gezichtsbepalende speelsters van het gezelschap.

Na de periode bij de Tooneelvereeniging van Herman Heijermans richtte Adriaan van der Horst in 1919, samen met Jan Musch, het gezelschap Het Schouwtooneel op. Ook hier behoorde Wilhelmina tot de vaste kern van de spelers. Zij speelde er vele belangrijke rollen, waarvan een aantal onder regie van haar echtgenoot. Het gezelschap trok door het land en leverde een belangrijke bijdrage aan het Nederlandse toneelleven in het eerste kwart van de twintigste eeuw.

Tot haar collega's bij Het Schouwtooneel behoorden onder anderen Ko van Dijk sr. en diens echtgenote Jetty Riecker, waarmee Wilhelmina deel uitmaakte van een gezelschap dat later grote invloed zou uitoefenen op volgende generaties toneelspelers.

Wilhelmina van der Horst-van der Lugt Melsert overleed op 21 maart 1928 in Amsterdam, 57 jaar oud. Zij werd begraven op de begraafplaats Zorgvlied, waar vele prominente Nederlandse kunstenaars hun laatste rustplaats vonden.

Hoewel haar naam tegenwoordig minder bekend is dan die van sommige tijdgenoten, behoorde Wilhelmina van der Horst-van der Lugt Melsert gedurende tientallen jaren tot de vaste waarden van het Nederlandse en Vlaamse toneel. Haar loopbaan weerspiegelt de bloeiperiode van het professionele Nederlandstalige toneel rond 1900, waarin artistieke vernieuwing werd gecombineerd met een hoog niveau van vakmanschap en ensembletoneel. Dankzij haar langdurige verbondenheid aan invloedrijke gezelschappen en haar vertolking van vele hoofdrollen neemt zij een bescheiden maar blijvende plaats in binnen de geschiedenis van het Nederlandse theater.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

familieroman, vrouwenleven, burgerlijk milieu, Nederlandse literatuur, interbellum, roman, gezinsleven, zedenroman, psychologisch proza, muziekleven, vioolspel, kunstenaarschap