Uit vage sporen, zoals scherven van aardewerk, verbleekte muurschilderingen en vuursteensplinters trachten archeologen de leefwijze en geschiedenis te reconstrueren van oude beschavingen. Tot voor kort - slechts toegerust met eenvoudige middelen om deze voorwerpen te interpreteren - vormden archeologen hun theorieën goeddeels door onbewust romantische ideeën op het verleden te projecteren. In de laatste veertig jaar voltrok zich in de archeologie een revolutie in benaderingswijze en techniek, Naarmate een nieuwe generatie archeologen dieper geïnteresseerd raakte in het 'waarom' en 'hoe' van veranderingen in een samenleving, hebben hun ontdekkingen - gedaan met behulp van vernuftige instrumenten, chemische analyses en nieuwe methoden - vele opvattingen gewijzigd die een eerdere generatie archeologen huldigde.
In De Maya's doet Jeremy A. Sabloff deskundig verslag van deze opwindende omwenteling en laat hij zien hoe veranderingen in de praktijk van de archeologie uitmondden in een geheel nieuwe wetenschap, die ons inzicht in voorbije beschavingen wijzigde.
Met de oude Maya's als voorbeeld beschrijft Sabloff verschillende archeologische methoden - het opgraven van ruïnes, het karteren van oude steden, het onderzoek aan aardewerk en andere soorten materiaal - teneinde duidelijk te maken hoe deze gegevens informatie kunnen opleveren over de economische, politieke en sociale structuur van een samenleving. Sabloff volgt de beschaving van de Maya's van de tijden v66r de christelijke jaartelling tot de Spaanse verovering en wijst de factoren aan die gedurende een periode van bijna tweeduizend jaar voor dynamiek zorgden.