De overgang van de tribale, gesloten samenleving van premoderne culturen
naar de open samenleving van de moderne cultuur, tegenwoordig kortweg moderniteit genoemd, betekent overal ter wereld een ware cultuurschok, die tot
in onze tijd natrilt, nu vooral in de niet-westerse wereld. Die overgang voltrekt
zich eerst in Europa en is daar tot ver in de vorige eeuw gepaard gegaan met grote
ideologische, politieke en maatschappelijke strijd. De integratieproblematiek van
niet-westerse migranten in westerse landen heeft er ook veel mee te maken. Voor
de rebellerende jaren '60 generatie roken de jaren ’50 naar de spruitjeslucht van
voorbije tijden. Naar de ervaring van de auteur van dit boek waren die jaren veel-
eer het begin van de geestelijke en politieke strijd voor of tegen de doorbraak
van de geest der moderniteit in de Lage Landen. Na eerst zijn inburgering in de
moderne wereld geschetst te hebben, gaat hij nader in op de thematiek en problematiek van de moderniteit, die de afgelopen halve eeuw inzet geweest is van
kritische reflectie en discussie in het door hem gedirigeerde tijdschrift Civis Mundi. Na een eerste reflectie op ontwikkeling, problematiek en perspectief van de
moderniteit als nieuw beschavingstype en een kritische evaluatie van het lineaire
ontwikkelingsdenken van klassiek-liberale en socialistische zijde in de geest van
het revolutionaire grondmotief van de moderniteit komt een aantal constitutionele en politiek-filosofische aspecten van het moderniseringsproces aan de orde,
zoals de moderne staatsidee, de liberale politieke filosofie, een confrontatie van
de uitgangspunten van de moderne democratie met de politieke praktijk, de mensenrechten als seculier geloof en de civil society als modern concept. Vervolgens
wordt het modern ideaal van een vreedzame wereldorde geconfronteerd met de
geschiedenis als conflictueus gebeuren en wordt de metamorfose geschetst die
het menselijke heilsverlangen in het moderniseringsproces ondergaat. Het boek
wordt afgerond met een kritische bezinning op de moderne vooruitgangsgedachte
als zingevend motief van de moderniteit en het vooruitgangspotentieel daarvan in
onze tijd.