De laatste jaren zit het kijken naar vogels duidelijk in de lift. Waaraan dat ligt weet ik niet. Zeker is dat het brede publiek milieubewuster is geworden door de media en misschien ook door 'projecten' op school (al denk ik dat de 'Thijsses' van de vorige generatie onderwijzers meer natuurkennis overbrachten). Zelfs intellectuelen vinden vogels af en toe het bespreken waard. Schrijvers Maarten 't Hart en Koos van Zomeren noemen vogelsoorten bij naam. Cartoonisten Peter Vos en Siegfried Woldhek illustreren liever vogelboeken. En Renate Rubinstein wisselt haar analyses van Palestij nen in Israël af met beschouwingen over gevederde vrienden in de achtertuin (waarbij ze het niet over Indianen heeft). Vogels zijn tegenwoordig zelfs nieuws. Ganzenjacht is politiek, olieslachtoffers brengen Smit-Kroes in verlegenheid, een blankgezet klutenterrein is een Rotterdamse schanddaad (waarvoor de gemeente juridisch wordt vervolgd) en de verontschuldigingen voor het maaien van een terrein met kokmeeuwkolonie hebben Rijkswaterstaat meer tijd gekost dan het jaarlijks onderhoud ervan. De Vogelbescherming (eigenlijk: Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels) is bij dit alles vaak de gangmaker. De vereniging heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een krachtige pressiegroep. Het zijn geen wilde actievoerders die alleen het nieuws willen halen, maar het is een professioneel geleide vereniging die de overheid slim onder druk weet te houden. Naast jachtbeperking, optreden tegen vergiftigingen en lozingen gaat het tegenwoordig vooral om gebiedsbescherming. Zonder Vogelbescherming zouden de Oostvaardersplassen, thans onbetwist natuurmonument nummer 1 in Nederland, waarschijnlijk al lang droog hebben gelegen. Men ijvert nu voor natuurterreinen in Zeeland, het Markiezaatsmeer en het Volkerrak/ Krammer-gebied. Maar er zijn ook andere kanten aan de Vogelbescherming. De vereniging probeert het grote publiek interesse, ja zelfs liefde voor vogels bij te •brengen door het uitzenden van goede televisieprogramma's en het uitgeven van boeken. Deze maanden is er het uitstekende programma 'Vogels kijken op woensdag', uitgezonden door de nos , en vorig jaar was er 'Vogeltaal' door de kro . Bij dit laatste programma behoorde een cursusboek dat onlangs als gewoon boek in de handel is gebracht. Vogeltaal, geschreven door Jan van Gelderen, oogt in het geheel niet als een cursusboek. Het zijn losse verhaaltjes over doodgewone vogelsoorten die luchtig zijn opgeschreven, maar barstensvol feiten zitten. Het woord 'vogeltaal' slaat op het gedrag van vogels, de manier waarop ze onderling communiceren. Meestal valt hierbij het wetenschappelijke woord 'ethologie', maar ik geloof dat die term niet één keer voorkomt in het boek. Naast portretten van de wilde eend (een verwarrende naam want de wilde eend is de tamste van alle eendesoorten), spreeuw, stadsduif, blauwe reiger, huismus, knobbelzwaan, torenvalk en zilvermeeuw, worden ook algemene onderwerpen behandeld: groepsgedrag, balts, territorium en het moeilijke onderscheid tussen intelligentie en instinct. Voor mijn gevoel wordt hierbij iets teveel op voorbeelden uit de Amerikaanse literatuur geleund: wat moet een beginner met de Bewicks- en Carolinawinterkoningen, met de Amerikaanse zwartkopgeelgors en de Amerikaanse zwartbuikfluiteend? Er staan ook veel kadertjes in met handige tips: wat is de beste vogelkijker, hoe bouw ik een schuiltent, waar kun je vogels kijken, wat te doen met braakballen, met vogelringen, hoe richt ik mijn tuin in om vogels te zien. Aardig is dat het boek geen haatdragende toon aanslaat tegen kattenliefhebbers. De duivenmelkersblaadjes kunnen daar een voorbeeld aan nemen. Boeken voor leken — want daar richt het boek zich in eerste instantie op — staan vaak bol met overbekende feiten. Dat is met Vogeltaal duidelijk niet het geval. Er stond een hoop in wat ik nog niet wist. Zeldzame dingen maar ook heel gewone. Bijvoorbeeld dit: wist u dat bij de wilde eend alleen het vrouwtje kwaakt en het mannetje helemaal niet? Dat is de waarde van een goed boek. Het was me zelf nooit opgevallen!