- In het eerste polemische stuk wordt het in Nietzsches ogen schrijnende gebrek aan cultuur in Duitsland in de persoon van de destijds bekende, knusse zondagstheoloog David Friedrich Strauss aan de kaak gesteld.
'Over nut en nadeel van de geschiedenis voor het leven' is een inmiddels klassiek essay over geschiedenis, cultuur, traditie en canonvorming. Aan de hand van een kritiek op de historiserende geest van de negentiende eeuw ontwikkelt Nietzsche verschillende opvattingen over hoe wij op een creatieve manier met de geschiedenis kunnen omgaan.
In 'Schopenhauer als opvoeder' en 'Richard Wagner in Bayreuth' dient Nietzsches ogenschijnlijke lofzang op zijn twee grote voorbeelden als dekmantel om zijn eigen missie als toekomstduider en cultuurvernieuwer in de steigers te zetten.


In de jaren 1873-1876 schreef Nietzsche onder de titel 'Unzeitgemässe Betrachtungen' vier van de twaalf essays die hij oorspronkelijk gepland had. In fel verzet tegen een ingeslapen burgermanscultuur, en in even fel verlangen naar het genie dat nieuwe wegen wijst, vernietigt hij met de ene hand, en verheerlijkt hij met de andere. De eerste twee beschouwingen, resp. over de theoloog David Friedrich Strauss en over nut en nadeel van de geschiedenis, zijn vernietigend; in de beide andere verheerlijkt hij zijn helden: Schopenhauer en Wagner, al was zijn verering voor Wagner op dat moment al op zijn retour. De werken van Nietzsche hebben in de loop in der tijd zwaar te lijden gehad van ingrepen van tekstbezorgers; pas sinds de kritische uitgave van Colli en Montinari uit 1988 hebben we een betrouwbare grondtekst. Vandaar dat in de tien delen van de Nietzsche-bibliotheek van de Arbeiderspers, waar dit er een van is, de eerdere vertalingen van Hawinkels en Graftdijk deskundig zijn herzien. Dit deel bevat een kort nawoord en beknopt notenapparaat.