Moren is de benaming voor de islamitische bevolking van het middeleeuwse Spanje. De Moren waren voornamelijk Noord-Afrikaanse Berbers en Arabieren.
De herkomst van de naam is omstreden, sommigen verklaren dat als Semitisch woord Mahur dat wester of westers betekent bij de semieten – vooral de Feniciërs – terwijl anderen het herleiden naar een Grieks woord dat ook westen betekent. De westerlingen stonden toentertijd bekend om hun wrede genocides en slavenhandel.[bron?] Weer anderen verklaren het als een lokaal woord dat verblijfplaats betekent. Volgens G. Camps werd deze naam aan de Berbers gegeven die niet onder de controle van de Romeinen vielen. Deze Berbers stonden bekend als de Mauri en zij leefden in het oude koninkrijk Mauretanië (niet te verwarren met het moderne Mauritanië, dat westelijker gelegen is in Afrika).
De Byzantijnse historicus Procopius omschreef de Moren in de 6e eeuw als zwarthuidigen, getint die Numidië en Carthago bevolkten. De katholieke aartsbisshop Isidorus van Sevilla (560-636) schreef dat Maurus zwart betekende. In het (nieuw)grieks betekent "mavros" eveneens zwart. In de 9e eeuw schreef de islamitische schrijver Al-Djahiz dat de Zengs, Ethiopiërs, Fezzanen, Kopten, Nubiërs, Moren etc. tot de zwarte rassen behoorden.
Voor de vroegere christenen in Europa was de afkomst onomstreden, de Moren werden in talrijke beschrijvingen en verhalen omschreven als een donkergetint Afrikaans volk.
Zo wordt in de legende over een Moorse ridder genaamd Moriaan, de volgende beschrijving van hem gegeven: "Hij was helemaal zwart, zijn hoofd, lichaam en handen waren geheel zwart". In het Roelantslied worden de Moren omschreven als horden "zwarter dan inkt, met geen vlekje wit op zich behalve hun tanden".
De naam Moren wordt ook gezien als afgeleid van al-Morabitun, gelovige moslimstrijders die afgezonderd in ribats leefden, versterkte kloosters aan de fronten met de christenen in Spanje waar ze de Jihad dienden. Het waren strijdende moslim-monniken in de tijd van de Almoraviden die als teken van hun aristocratische Berber-afkomst een donkere mondsluier droegen. Deze gevreesde gesluierde strijders maakten zo'n grote indruk op de christenen, dat hun naam vanaf die tijd, verbasterd als Moren, de aanduiding werd van alle niet uit Europa afkomstige moslims[1].
William Shakespeare gebruikte de term Moor als synoniem voor Afrikaan. St. Maurice de Moor was een zwarte beschermheilige voor Europa in de middeleeuwen.
Een populair chocoladegebakje wordt in Nederland een moorkop genoemd. Een oud Nederlands kinderliedje begint met de opvallende zin "Moriaantje zo zwart als roet".