Auteur: Willem Gustaaf van Maanen (1920-2012)
Omslagontwerp Zeno, grafische vormgeving Arjen Oosterbaan

1e dr.: Amsterdam : Querido, 1954

Bekroond met de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs


Samenvatting: Een jonge geëngageerde onderwijzer zaait begin jaren vijftig onrust in een behoudende kleine stad.


Recensie: De eerste druk van dit verhaal verscheen in 1954; het werd bekroond en is in de loop der jaren een van populairdere romans geworden van de schrijver (1920). Deze roman heeft allegorische kenmerken: hij laat zien hoe moeilijk het voor iemand met idealen is zich te handhaven tegenover de gezeten, tot stilstand gekomen regentenkliek. De schokkende politieke gebeurtenissen in mei 2002 verlenen aan het verhaal een heel actuele dimensie. Notaris Pilaar vertelt hoe bovenmeester Chris van de openbare lagere school een jaar lang in het dode, achterlijke provincieplaatsje voor grote onrust zorgde. Tegenwerkende krachten dwingen het schoolbestuur de bovenmeester te ontslaan. Uit Pilaars verslag van de gebeurtenissen wordt duidelijk hoe deze zich als een Pilatus tegenover de non-conformistische en idealistische bovenmeester (die overeenkomsten met de Christusfiguur vertoont) heeft gedragen. Het verhaal is door de afgeronde structuur en de katharsis bij Pilaar erg boeiend. Paperback


Samenvatting
Moeiteloos heeft het de tand des tijds doorstaan: De onrustzaaier van Willem van Maanen. Een vergeten meesterwerk, dat zich kan meten met de beste literatuur van de jaren vijftig. Na bijna 20 jaar brengt de Prom een nieuwe editie, uit eerbetoon voor de schrijver die met Een huis van lief en leed (2000) lovende kritieken oogstte en het tot de shortlist van de AKO literatuurprijs bracht.

De onrustzaaier is Van Maanens tweede roman en verscheen in 1954. De titel slaat op het nieuwe hoofd van de openbare school in een klein provinciestadje, een charismatische figuur die al spoedig na zijn aanstelling het gewone leven op zijn kop zet met opruiende filosofieën.

Opruiend, tenminste, voor de notabelen van de stad, die zenuwachtig worden van het al te gezonde verstand van 'meester Chris' en slechts een jaar nodig hebben de nieuwlichter weer uit hun midden te bannen. Aanleiding daartoe is een reeks bizarre voorvallen, die - zo droog-surrealistisch als ze zijn opgediend - nu doen denken aan de films van Alex van Warmerdam.

Het verhaal wordt verteld door de even weifelmoedige als hypocriete notaris Pilaar (Pilatus), die een onvervalst Van Maanen-thema vertegenwoordigt: dat van vriendschap en verraad.Recensie(s)De eerste druk van dit verhaal verscheen in 1954; het werd bekroond en is in de loop der jaren een van populairdere romans geworden van de schrijver (1920). Deze roman heeft allegorische kenmerken: hij laat zien hoe moeilijk het voor iemand met idealen is zich te handhaven tegenover de gezeten, tot stilstand gekomen regentenkliek. De schokkende politieke gebeurtenissen in mei 2002 verlenen aan het verhaal een heel actuele dimensie. Notaris Pilaar vertelt hoe bovenmeester Chris van de openbare lagere school een jaar lang in het dode, achterlijke provincieplaatsje voor grote onrust zorgde. Tegenwerkende krachten dwingen het schoolbestuur de bovenmeester te ontslaan. Uit Pilaars verslag van de gebeurtenissen wordt duidelijk hoe deze zich als een Pilatus tegenover de non-conformistische en idealistische bovenmeester (die overeenkomsten met de Christusfiguur vertoont) heeft gedragen. Het verhaal is door de afgeronde structuur en de katharsis bij Pilaar erg boeiend. Paperback; kleine druk.

Gerard Oevering


Staat: Vrijwel nieuw




Trefwoord: Onderwijzers; Leven in een provinciestad; Gemeentepolitiek; Romans en novellen ; Nederlandse letterkunde , Proza , Politieke roman; Sociale roman , Kampen Overijssel