Het begrip climacterium (letterlijk: overgang) heeft een negatieve klank. Vrouwen in deze levensfase — die grofweg kan vallen tussen het 35e en 70e jaar — kunnen zodanige klachten ontwikkelen dat ze een last zijn voor zichzelf en voor hun omgeving; velen doen dit niet. Het klachtenpatroon varieert nogal: depressief, futloosheid, slapeloosheid, het voelen van niet te objectiveren pijntjes zijn de meest gehoorde bijverschijnselen. Min of meer berucht zijn de zogenaamde opvliegers, de plotselinge bloedstuwingen. Dit alles is voor een deel het gevolg van hormoonverschuivingen, ten dele heeft het te maken met de instelling van de vrouw ten aanzien van haar naderende blijvende onvruchtbaarheid. Op het climacterium volgt immers de menopauze. De Amerikaanse schrijfster Allene G. Hatch geeft in een zojuist verschenen boekje aanwijzingen voor het omzeilen der climacteriële klippen, en voor het zinvol vullen van de menopauze. Nu kun je dat op verschillende manieren doen. In minder geavanceerde culturen dan de onze zal een wat vruchtbaarheid betreft uitgerangeerde vrouw óf uitgestoten worden óf als de wijze raadgeefster worden aanvaard. In normale, gelukkige huwelijken in onze samenleving zullen de echtelieden in onderling overleg trachten de problemen op te lossen. Dat is in elk geval het voor de hand liggende advies dat de huisarts zal geven. Het boekje van Allene G. Hatch geeft een heel andere raad. Primair moet staan het zich verjongen van lichaam en geest. Je echtgenoot met je klachten lastig vallen is het meest onnozele wat je kunt doen. Hij zal zich oud voelen aan de zijde van een oude vrouw en als reactie een jongere generatie gaan beminnen. Slechts de energieke gang naar vrouwenarts, schoonheidsinstituut of plastisch chirurg — de operatietarieven staan in het werkje vermeld — zal u behoeden voor een alimentair inkomen. Dat is de trieste strekking van het boekje: als vrouw in het climacterium zul je je moeten verdedigen, niet alleen tegen jezelf maar vooral tegen je jongere concurrentie. Natuurlijk worden behartigenswaardiger zaken ook behandeld: zoals welke klachten naar de dokter moeten leiden. Maar wat ik aan beslist belangrijke informatie heb gemist is bijvoorbeeld de bespreking van het praktische probleem: wanneer veilig stoppen met de pil? Naar mijn mening beter erg laat dan te vroeg.