Samenvatting
De bevindingen die hierin gerapporteerd worden zijn het resultaat van zowel literatuur onderzoek, als experimenteel werk in
kassen op de Vrije Universiteit en op het proefveld op Texel van stichting Zilt Perspectief. Tot slot gaat een van de hoofdstukken
over een analyse van planteigenschappen die gecorreleerd zijn aan zouttolerantie, onderzoek voor dat hoofdstuk dat is gedaan
met behulp van een grote database (meer dan 65.000 plantensoorten) met planteigenschappen.
Uit het literatuuronderzoek (Hoofdstuk 1) blijkt dat de functionele symbiose tussen vlinderbloemigen en de Rhizobia die de
stikstoffixatie uitvoeren in de wortelknolletjes, gevoelig is voor zout.
Dit geldt zowel voor de fases waarin de symbiose tot stand komt, als voor de latere fases waarin de wortelknolletjes gevormd en
functioneel zijn.
Deze gevoeligheid voor zoute condities zou problemen op kunnen leveren bij de implementatie van vlinderbloemigen als
groenbemesters in de zoute landbouw. Dit geldt in het bijzonder omdat er in de literatuur vaak beweerd wordt dat het
stikstoffixatieproces gevoeliger is dan de groei van de plant.
Deze gevoeligheid voor zoute condities blijkt echter niet uit de resultaten van mijn eigen veldonderzoek (Hoofdstuk 2). Na
verschillende soorten vlinderbloemigen op de proefvelden van Texel getest te hebben blijken er twee soorten in het bijzonder
geschikt om als groenbemester in de zoute landbouw te worden opgenomen, namelijk honingklaver (Melilotus officinalis) en
luzerne (Medicago sativa). De stikstoffixatie wordt nauwelijks beïnvloed bij zoutgehaltes tussen de 8 en 12 dS/m ~ 80-120 mM
NaCl ~ 15- 25 % zeewater en ook de groei bij die zoutgehaltes is zodanig dat het loont om ze als groenbemesters te gebruiken.
Stikstoffixatie is bij deze soorten onder de omstandigheden van de experimenten minder gevoelig voor zout dan groei.
Hoofdstuk drie betreft een analyse van planten eigenschappen die relatief veel of juist relatief weinig voorkomen bij
zouttolerante plantensoorten die tot de groep van de Angiospermen behoren. Zouttolerante soorten hebben relatief kleine
en dikke bladeren (een lage Specific Leaf Area, SLA), een hoger stikstofgehalte in hun blad en óf kleine óf juist grote zaden.
Daarnaast hebben zouttolerante soorten kleinere genomen, dat wil zeggen, minder DNA in hun celkernen. De implicaties hiervan
zijn nog grotendeels onbekend maar gezien de ontwikkelingen in dit vakgebied zal er naar verwachting spoedig meer bekend zijn
over deze interessante correlatie.
Het laatste hoofdstuk tenslotte probeert een antwoord te vinden op de vraag waarom er in de literatuur algemeen aangenomen
wordt (en veel bewijs voor wordt aangevoerd) dat het stikstoffixatie proces gevoeliger is voor zout dan de algemene groei van de
plant. Zoals hierboven beschreven heb ik deze resultaten nooit gevonden tijdens mijn veldproeven. Dit hoofdstuk bestaat uit een
combinatie van experimenten door de jaren heen uitgevoerd in de hortus van de Vrije Universiteit.
Alhoewel het bewijs nog niet geheel doorslaggevend is, lijkt deze tegenstelling voort te komen uit de methodologie van
traditioneel onderzoek naar de symbiose tussen vlinderbloemige en hun symbionten. Meestal wordt in dit onderzoek gewerkt
met steriel opgegroeide planten waar de onderzoeker één type Rhizobia aan toevoegt; dit vermindert de variatie in de resultaten
en stelt de onderzoeker bovendien in staat om het effect van verschillende Rhizobia soorten en –stammen te onderzoeken.
Echter, deze onnatuurlijke situatie (in het wild staan vlinderbloemigen aan vele soorten en stammen Rhizobia bloot) is
waarschijnlijk de oorzaak van het verschil in bevindingen tussen veldonderzoek en laboratoriumonderzoek.