Op de grens van kerk en secte. Publicatie van stukken en gegevens uit de procedure betreffende cand. H.J. Schilder, beroepen predikant te Noordeloos, leidende tot zijn werking uit het ambt volgens in 1944 genomen besluit van de generale synode der gereformeerde kerken in Nederland

Betreft de eerste druk. De harde kaft heeft wat gebruikssporen, zie foto. Exlibris-plaatje voorin. Heel sporadisch een potloodstreepje in de kantlijn. Prima leesbaar boek.

Recensie:
Een boek in prachtband is daarom nog geen prachtig boek.
Ziedaar de eerste indruk, die de lezer ontvangt, wanneer hij dit boek ter hand neemt. De uitvoering is schitterend. Het boek presenteert zich in zijn deftige blauwe band met zijn vergulde letters op schild en rug, en zijn 550 bladzijden als een exemplaar, dat een sieraad is in de boekenkast.
Dat is het boek in prachtband.
Maar nu het boek!

Op het titelblad staat te lezen: publicatie van stukken en gegevens uit de procedure betreffende Cand. H.J. Schilder, beroepen predikant te Noordeloos, leidende tot zijn wering uit het ambt volgens in 1944 genomen besluit van de Generale Synode der Gereformeerde Kerken in Nederland.
Deze lange omschrijving zet den lezer op eens midden in den strijd, waarover dit boek handelt.
Na een kort woord „Ter inleiding” worden aan den lezer voorgelegd al de stukken, die in de kerkelijke procedure van Cand. Schilder van beteekenis zijn geweest. Ik kan verstaan, dat er enkelen zijn, die deze dingen willen nalezen, en voor wie een dusdanig opzet van groote waarde zal zijn.
Te vreezen blijft, dat de meesten er nooit aan toe komen om deze moeizame materie door te werken. Dit boek vraagt te veel van den lezer, al zullen er zijn, die met dit boek zich zelf gelukkig gewenscht hebben, dat dit stuk historie op hun tafel ligt. Dit boek draait feitelijk om niets anders dan om de verklaring, die Cand. Schilder op het Classikaal examen te Gorinchem heeft voorgelezen (blz. 43-48). Hierin treedt daghelder aan het licht, dat deze Candidaat het niet eens is met de interpretatie, die de Synode der Gerefor meerde Kerken heeft gegeven aan de uitspraken van 1905. Maar als de lezer dit negatieve standpunt heeft gehoord, dan tast hij naar het positieve standpunt van den Candidaat zelf.
Hieromtrent vinden wij deze nadere uiteenzetting:

„Wel wil ik opmerken, dat deze verklaring niet de pretentie insluit, dat ik in alles een duidelijk te omschrijven afgeronde meening heb ter zake van vragen, die hier liggen. Bijvoorbeeld besef ik ten volle de moeilijkheden, verbonden aan een geheele precieze positieve afdoende definitie van de woorden: „geheiligd in Christus” in de eerste doopvraag.”

Wij kunnen begrijpen, dat Cand. Schilder hieraan vele theologische-dogmatische, exegetische en symbolische vragen verbindt, en liever zich wat op de vlakte houdt. Maar om nu de Gereformeerde Kerken in een sectarische hoek te duwen, omdat zij op haar Synode naar een meer positieve uitspraak heeft gezocht en om dan zich zelf het etiquette van „ware kerk” toe te eigenen, hetgeen toch het diepste bedoelen van dit boek is, lijkt mij niet verantwoord.
Het woord „secte” heeft in onze Nederlandsche geloofsbelijdenis een andere beteekenis, dan dit boek ons wil leeren. Onze Gereformeerde Vaderen kenden zeer zeker een sectarisch drijven, maar dat was toch nog iets anders, dan het leergeschil, dat Cand. Schilder van de Gereformeerde Kerken heeft vervreemd.
De titel „Kerk en Secte” is in dit speciaal geval — laat ik nu maar zeggen te provoceerend, want, als ik zou spreken van te eigengerechtigd, zou dit misschien ook al weer te sterk gekleurd worden.
Maar ik laat aan den lezer ter beoordeeling wat hij zegt van deze passage op blz. 16, wanneer de Schrijver het heeft over de positie der Gereformeerde Kerken en dan zegt:

„Dat de werkelijkheid der „secte” zich hier in concreto tevens dekt met de werkelijkheid der „valsche kerk” kan duidelijk zijn, wanneer men aan het geheel der handelingen van de in dit proces vonnis vellende kerken den maatstaf oplegt van art. 29 der N.G.B, in welk artikel de woorden „secte” en „valsche kerk” als in één adem worden gebruikt.”

Uit dit gezichtpunt van „secte” en „valsche kerk” is heel dit boek opgebouwd.
Hierdoor zal dit boek niet velen voor zich inwinnen, ook al kan men zich verbazen over den moed, die aan overmoed zou kunnen grenzen, van een jong candidaat, die hier de scepter zwaait en de klappen uitdeelt.
Toch acht ik dit boek van groote beteekenis. Niet alleen om den strijd, die hier wordt beschreven, maar ook om den geest te proeven, die hier wordt gevonden.

A. (Apeldoorn), S.