Het moet een boek worden over het leven in Vlaanderen zoals ik dat gekend heb, maar zoals het nu niet meer bestaat.? Dat zei Hugo Claus een kleine tien jaar voordat hij Het verdriet van België voltooide: gedeeltelijk een bildungsroman gebaseerd op zijn eigen jeugd, gedeeltelijk ook een boek dat een beeld geeft van de politieke verhoudingen in België tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar bovenal een boek over de groezeligheid van de waarneming, de onbetrouwbaarheid, de twijfel en het verraad.
De hoofdpersoon van het verhaal, Louis Seynaeve, is elf jaar en leerling op een nonneninternaat. Verwarring, hunkering en bedrog vormen zijn jongensjaren en alleen door te fantaseren, de werkelijkheid geweld aan te doen kan hij overleven. Het leven in de Tweede Wereldoorlog wordt door Claus opgeroepen in een even complexe als meeslepende roman, die met recht het hoofdwerk uit zijn oeuvre mag worden genoemd.
De publicatie in maart 1983 zorgde in de pers voor een nooit eerder geziene hype. Het boek werd onmiddellijk een grote bestseller en heeft in de voorbije decennia ook in het buitenland veel succes geoogst. Het verdriet van België kan met recht tot een van de klassiekers uit de moderne internationale literatuur worden gerekend.
Na zo'n 35 jaar lang als auteur van poëzie, proza en toneel te hebben gestoeid met de meest uiteenlopende thema's die zowel het persoonlijke als culturele leven verdiepten, heeft Claus "het nog eens allemaal met stoffer en vuilnisblik bij elkaar geveegd" in deze 775 blz. tellende roman die algemeen als zijn "magnum opus" is geroemd. Reeds in 1984 werd het honderdduizendste exemplaar aangeboden van dit magistrale werk waarin de hele Claus -in al zijn facetten- tot leven komt. Er bestaan inmiddels diverse vertalingen van die de critici elders ook al tot juichen bracht. Het goeddeels autobiografische boek schildert in rijk maar begrijpelijk Vlaams de lotgevallen van familie en (vaak collaborerende) bekenden in en rond de Tweede Wereldoorlog. Ook als televisie-feuilleton bewerkt.