Vergeelde portretten was Rob Nieuwenhuys' debuut - hij publiceerde het, onder het pseudoniem E. Breton de Nijs, in 1954. De bijzondere waarde van dit boek binnen de Nederlandse literatuur werd meteen herkend. Paul van 't Veer schreef in het Vrije Volk: 'Er is een kleine lijst van Indische schrijvers die de Nederlandse letterkunde met belangrijk werk verrijkt hebben: Multatuli, P.A. Daum, E. du Perron, Beb Vuyk, A. Alberts. Telt u er maar een bij: E. Breton de Nijs. Zijn eerste boek laat zich op vele punten vergelijken met Du Perrons meesterwerk Het land van herkomst.'

Rob Nieuwenhuys werd in 1908 geboren te Semarang, Midden-Java. De 'vergeelde portretten' zijn de portretten van verre en vage familieleden uit oude Indische geslachten van grootgrondbezitters die, in het begin van deze eeuw, al heel wat van hun rijkdom, hun macht en grandeur kwijt waren geraakt. Het zijn vooral portretten van 'tante Sophie' - die tijdens haar leven de spil van de familie was - die lijn in het boek brengen.

Momentopnamen van haar leven gaan aan de lezer voorbij, eerst gezien door de ogen van een kind, dan van een jongen, tenslotte van een jonge man die steeds meer de voosheid en leegheid achter de indrukwekkende façade laat zien. Al is Vergeelde portretten ongewoon boeiend als 'sociologische' beschrijving van een land, een sfeer en een kaste zoals ze er niet meer zijn, het is méér.

Paul van 't Veer: 'Tante Sophie is niet alleen typering, zij is ook individu. De Nijs' boek geeft de tragiek van een vrouw, die meent dat zij door het ongeluk wordt achtervolgd en niet beseft dat zij het ongeluk, ondanks al haar goede zorgen, zelf veroorzaakt.'