Dit boek is mijn Nederlandse versie van een werk dat ik voor de Oxford University Press geschreven heb en dat zal verschijnen in de Oxford History of Modern Europe. De twee versies zijn niet identiek. In de Nederlandse tekst kon aan de ene kant allerlei voor een buitenlands lezerspubliek noodzakelijke informatie worden weggelaten, maar anderzijds materiaal worden opgenomen dat voor niet-Nederlanders nutteloos zou zijn. In stijl en strekking zijn beide boeken echter gelijk.

Het was mijn opdracht een boek te schrijven over de geschiedenis van België en Nederland in de periode van ongeveer 1780 tot 1940. Hieruit blijkt dat het niet kan worden beschouwd als een vervolg op het werk dat P. Geyl in de jaren dertig begon en in de jaren vijftig afsloot, zijn Geschiedenis van de Nederlandse Stam. Zoals bekend wilde Geyl de geschiedenis van de Nederlandstalige Lage Landen in één grote interpretatie en vertelling verenigen; in zijn boek, dat tot 1798 loopt, vindt men de Waalse gewesten van de Zuidelijke Nederlanden dus niet beschreven. Voor mij kon van een dergelijke beperking geen sprake zijn. Het was mijn taak de geschiedenis van twee staten te vertellen die weinig sympathie voor elkaar hadden en waarvan de ene, België, gedurende het grootste deel van de hier bestudeerde periode voor alle zaken welke men van algemeen belang achtte aan het Frans de voorkeur gaf boven het Nederlands. Al hadden deze staten om geografische, economische en historische redenen zeer veel met elkaar te maken, zij legden er de nadruk op twee geheel zelfstandige gemeenschappen te vormen.

Natuurlijk ligt er een element van willekeur in een dergelijke opzet. Hoe kan men zonder ernstige verminkingen te veroorzaken de geschiedenis van deze twee landen lossnijden uit het geheel van de geschiedenis van Europa in het centrum waarvan zij sinds eeuwen liggen en leven? En waarom juist deze twee in één boek samengebracht? Wat het eerste bezwaar betreft: ik heb geprobeerd de schade zoveel mogelijk te beperken. Ten aanzien van het tweede punt dit: van de studie die ik moest verrichten, heb ik geleerd dat er tussen België en Nederland ook in de negentiende en twintigste eeuw voldoende overeenkomsten zijn geweest om zin te geven