Übersetzungen: Bernadette Ott und Nikolaus G. Schneider
Diese Publikation erschien anlässlich der Ausstellung: Marc Chagall : Der Maler am Fenster (2008/2009) in Graphikmuseum Pablo Picasso Münster. Die Ausstellung war zuvor im Musée national Marc Chagall in Nizza. (2008)

Marc Chagall, geboren als Movsja Zacharovitsj Sjagal (1887 – 1985) was een Frans kunstschilder van Joods-Russische afkomst.
Chagall werd geboren in het deel van het Keizerrijk Rusland in het latere Wit-Rusland. Later veranderde hij zijn naam in het meer Franse Marc Chagall. Hij was de zoon van een eenvoudig haringhandelaar en de oudste van negen kinderen. Het gezin was chassidisch joods. Deze arme maar gelukkige periode in Chagalls leven keert talloze malen terug in zijn werk.
Nadat hij op de basisschool kennis maakte met tekenen, kreeg hij vanaf 1906 schilderlessen van de lokale kunstenaar Joeri Pen. Zijn moeder stimuleerde zijn kunstzinnige ambities en een paar maanden later, in 1907, vertrok hij naar Sint-Petersburg om daar te studeren aan de kunstacademie onder leiding van Nikolai Roerich. Van 1908 tot 1910 studeerde hij onder leiding van Léon Bakst aan de Kunstacademie Zvantsevas. Bakst stond aan het begin van een carrière als decorontwerper.
Voor Chagall werd dit een moeilijke periode. Joodse burgers konden alleen in Sint-Petersburg wonen met vergunning en hij bracht korte tijd in de gevangenis door. Toch bleef hij in Sint-Petersburg tot 1910, al bezocht hij Vitebsk met grote regelmaat. Daar ontmoette hij in 1909 zijn toekomstige vrouw Bella Rosenfeld.
n 1910 verhuisde Chagall naar Parijs. Na anderhalf jaar door te hebben gebracht in kamers in Montparnasse, verhuisde hij naar "La Ruche", een ateliercomplex aan de rand van de stad waar de kunstenaars woonden. Hij raakte bevriend met een aantal avant-gardistische dichters en jonge kunstenaars waaronder Guillaume Apollinaire, Robert Delaunay en Fernand Léger. Deze periode wordt vaak zijn beste periode genoemd met werken als "I and the Village" ("Ik en het dorp"), dat in het Museum of Modern Art in New York hangt. Dit werk is qua vorm een mengelmoes van expressionisme en kubisme.[1]
In Parijs nam Chagall deel aan de tentoonstelling van de Salon des Indépendants en de Salon d'Automne. Zijn eerste belangrijke solotentoonstelling vond plaats in Galerie Der Sturm te Berlijn in 1914. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog keerde Marc Chagall terug naar Rusland, waar hij deelnam aan exposities in Sint-Petersburg en Moskou. Een jaar later trouwde hij zijn verloofde Bella. Met haar kreeg hij in 1916 een dochter, Ida.
Zijn aanvankelijke enthousiasme over de Russische Revolutie van 1917 leidde ertoe dat Chagall besloot politiek actief te worden en zich in te zetten voor de kunst en kunstenaars. Door het Sovjet-ministerie van cultuur werd hij benoemd tot commissaris van kunst in de regio Vitebsk, waar hij ambitieuze plannen maakte voor een kunstacademie en een museum. Maar na tweeënhalf jaar onenigheid en discussie werd hij moe van het politieke en culturele klimaat en verhuisde hij naar Moskou, waar Joden zich vrij konden vestigen. Van 1919 tot 1922 was hij artistiek directeur van het Joods Staatstheater te Moskou. Hier maakte hij verschillende muurschilderingen voor de lobby alsmede decors voor de voorstellingen.
In 1922 verlieten Chagall en zijn familie Rusland voorgoed. Aanvankelijk naar Berlijn maar ze reisden spoedig door naar Parijs, waar hij zich in 1923 weer - dit keer met zijn familie - vestigde. In 1927 illustreerde hij de fabelbundel van Jean de la Fontaine, waarvan in 2003 een heruitgave in boekvorm is verschenen. Hij maakte reizen naar het Mandaatgebied Palestina (1931) en Polen (1935) en werkte tot de Tweede Wereldoorlog aan zijn Bijbelillustraties.
In 1937 verwierf Chagall het Franse staatsburgerschap. Vanwege de Duitse bezetting van Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog en de vervolging van Joden, vluchtte Chagall. De Amerikaanse journalist Varian Fry hielp hem ontsnappen uit Frankrijk. Via Spanje en Portugal kwam Chagall met zijn familie in 1941 aan in de Verenigde Staten van Amerika waar hij zich vestigde in New York.
Op 2 september 1944 stierf zijn vrouw Bella na een ziekte. Twee jaar later in 1946 keerde Chagall terug naar Europa. In Europa werd de kunstenaar geëerd met tentoonstellingen in Parijs, Londen en Amsterdam. In 1950 vestigde hij zich in Saint-Paul-de-Vence.
In 1952 hertrouwde Chagall met Valentina Brodsky. Hij reisde verscheidene malen naar Griekenland en in 1957 naar Israël. Hier maakte hij in 1960 een serie ramen voor de synagoge van het Hadassah Universitair Medisch Centrum in Jeruzalem alsmede een serie muurschilderingen voor het nieuwe parlement, de Knesset, in 1966. In 1973 opende het Musée National Message Biblique Marc Chagall in Nice, Frankrijk, om honderden van zijn Bijbelse scènes te huisvesten.
Het museum in Vitebsk, naar hem vernoemd, opende in 1997 in het huis waar hij met zijn familie leefde, in de Pokrovskaiastraat op nummer 29. Wrang genoeg was hij tot zijn dood, voor de val van de Sovjet-Unie, een persona non grata in zijn vaderland. Chagall stierf op 97-jarige leeftijd in Saint-Paul-de-Vence, Frankrijk.

Tentoonstellingscatalogus