Responsiviteit is het vermogen van een professional om in te schatten wat werkelijk voor de ander van betekenis is. Janny Bakker-Klein onderzocht waarom professionals in het sociaal domein handelen zoals zij dat doen. Janny’s spraakmakende proefschrift uit 2019 kreeg veel bijval en leidde tot een stroom van publicaties en debat, die op deze pagina overzichtelijk zijn samengebracht.

Janny Bakker-Klein, voorzitter van de Raad van Bestuur van Movisie, startte met haar onderzoek, vanuit de verwondering over schrijnende situaties van mensen die in ons land in aanraking kwamen met het brede sociaal domein en die daarin veel leed werden aangedaan. Formeel klopte het beleid en klopten de regels, maar in de dagelijkse praktijk was de toepassing daarvan voor deze mensen niet in hun voordeel. Bakker-Klein wilde begrijpen hoe dat kon, waarom we in het sociaal domein met mensen omgaan zoals we dat doen en waarom het zo moeilijk is om mensen op een voor hen betekenisvolle manier te helpen.
Proefschrift Anders kijken: Een zoektocht naar responsiviteit in het sociaal domein

In haar proefschrift probeert Janny Bakker-Klein als een ‘reflective researcher’ te begrijpen wat zij in de dagelijkse praktijk zag gebeuren en relateerde dat aan het begrip ‘responsiviteit’. Zij gebruikte haar eigen praktijk als directeur van Nierstichting Nederland als een eerste casus. Zij ontdekte dat responsiviteit een relationeel begrip is en dat drie andere begrippen gerelateerd waren aan het kernbegrip responsiviteit, namelijk ‘cultuur’, ‘mensbeelden’ en ‘professionaliteit’. Zij herhaalde de aanpak bij de Nierstichting bij een viertal andere maatschappelijke organisaties en bij drie gemeentelijke sociale diensten. Daarna introduceerde zij het begrip responsiviteit in haar eigen gemeentelijke praktijk, als wethouder in de gemeente Huizen. De verantwoordelijkheid voor het sociaal domein is sinds 2015 gedecentraliseerd naar gemeenten. Zij wilde het mogelijk maken dat professionals in haar eigen organisatie zouden kunnen doen wat werkelijk voor mensen van betekenis is.