: een pleidooi voor veredeling van de ziel //

Kunnen wij onszelf geestelijk verheffen, zoals de Baron von Münchhausen zichzelf lijfelijk uit het moeras verhief? Kunnen wij onze geest zó vormen, dat wij de geestelijke adeldom verwerven? In dit essay komen deze vragen aan de orde en houdt Sebastiaan Roes een hartstochtelijk pleidooi voor de cultura animi. Aan de hand van dit aan Cicero ontleende begrip neemt de auteur ons mee op zijn zoektocht naar de veredeling van de ziel en de vorming van de geest. De beheersing van onze zinnen is de eerste stap op weg naar de verheffing als mens. Het nastreven van deze verheffing is de rechte weg, de weg van het goede leven.

Sebastiaan Roes (Groenlo, 1971) studeerde middeleeuwse geschiedenis en notarieel recht, promoveerde cum laude op een proefschrift over de geschiedenis van het Nederlandse erfrecht en is als hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Notarieel Recht van de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds 2008 is hij secretaris van het Thijmgenootschap. //

Recensie(s) :
Zo dierbaar als het op Cicero teruggaande beschavingsideaal van veredeling van de geest/ziel lang in bepaalde kringen is geweest, zelfs zodanig dat het de status verwierf van een norm, zo vreemd lijkt het ons geworden. In dit essay worden in hoofdlijnen de geschiedenis en structuur van dit ideaal nader beschouwd als uitgangspunt voor een pleidooi voor actualisering ervan. Daarbij wordt aangeknoopt bij de baron van Munchhausen als metafoor: de mens die zich aan zijn eigen haren uit het moeras trekt. Daar zit ook wel een beetje de crux: wij beschouwen de mens niet vooral als een wezen dat in een moeras aan het verzinken is, noch de onderhoudende avonturen van de baron als een erg betrouwbaar voorbeeld, zelfs niet in overdrachtelijke zin. De krachtlijnen in het ideaal worden helder en zeker niet al te zwaarwichtig uitgetekend. Maar vooral de reeds bekeerden zullen het pleidooi onderschrijven. Maar om de dynamiek in onze cultuur te begrijpen wordt hier wel een aspect besproken, dat daarin een inspirerende rol heeft gespeeld.