Lolita is een roman van de Russisch-Amerikaanse schrijver Vladimir Nabokov, gepubliceerd in 1955. Het is een verhaal in de eerste persoon, verteld door Humbert Humbert, een man die geobsedeerd is door jonge meisjes.

Het verhaal begint in 1947, wanneer Humbert Humbert, een gecultiveerde literaire wetenschapper, in de Verenigde Staten aankomt. Hij is op zoek naar een kamer te huur en komt terecht bij een weduwe, Charlotte Haze, die een dochter heeft van twaalf jaar oud: Dolores Haze, oftewel Lolita.

Humbert is meteen gefascineerd door Lolita. Hij ziet in haar de reïncarnatie van zijn jeugdliefde, Annabel Leigh, die op jonge leeftijd overleed. Humbert begint een affaire met Charlotte, in de hoop dat hij zo dichterbij Lolita kan komen.

Charlotte wordt echter verliefd op Humbert en wil met hem trouwen. Humbert weet niet hoe hij dit moet aanpakken, maar uiteindelijk stemt hij in met het huwelijk.

Na het huwelijk vertrekt het gezin naar het zuiden van de Verenigde Staten. Humbert begint een seksuele relatie met Lolita, die aanvankelijk tegenstribbelt, maar uiteindelijk instemt.

De relatie tussen Humbert en Lolita is echter niet gelukkig. Humbert is bezitterig en controlerend, en Lolita voelt zich gevangen. Ze begint te ontsnappen aan Humbert, en uiteindelijk slaagt ze erin hem te ontvluchten.

Humbert raakt Lolita kwijt en valt in een depressie. Hij reist door het land in de hoop haar terug te vinden, maar zonder succes.

Uiteindelijk wordt Humbert gearresteerd en veroordeeld tot gevangenisstraf. Hij schrijft zijn verhaal in de gevangenis, in de hoop dat het zijn ziel zal redden.

Lolita is een controversiële roman, vanwege het onderwerp van seksueel misbruik van een minderjarige. De roman is echter ook een meesterwerk van taal en stijl. Nabokov gebruikt zijn rijke taal om de schoonheid en het verval van de liefde te beschrijven.

De roman is vertaald in meer dan 50 talen en is bewerkt voor theater, film en televisie.

Enkele belangrijke thema's in de roman zijn:

De obsessie van Humbert Humbert voor jonge meisjes. Humbert's obsessie is een vorm van pedoseksualiteit, die hij zelf omschrijft als een "nimfofilie".
De machtsverhoudingen tussen Humbert en Lolita. Humbert is een volwassen man, terwijl Lolita een kind is. Deze machtsverhouding maakt de relatie tussen hen ongelijkwaardig en gevaarlijk.
De liefde en het verlies. Humbert's liefde voor Lolita is een vorm van liefde die zowel mooi als vernietigend kan zijn.
Lolita is een complexe en veelzijdige roman die tot nadenken stemt over de aard van liefde, lust en macht.