Jheronimus [van Aken] Bosch (1450 (ong.) - 1516).

Iets vanuit dit kostbare en kostelijke Bosch-Boek.
'INLEIDING
De beste gelegenheid om de wonderlijke wereld van Hiëronymus Bosch te bestuderen, heeft men in het Museo del Prado in Madrid. Hier vindt men in een van de bovenverdiepingen niet minder dan drie van zijn hoofdaltaren en verscheidene andere schilderijen, deels van hemzelf, deels met zekerheid uit zijn atelier.
Ze vormen een dramatisch contrast met de andere Nederlandse schilderijen die in deze ruimte hangen.
De nuchter geobserveerde en precies weergegeven details van Robert Campins "Verloving van de Heilige Maagd" en de waarde ingetogenheid van Rogier van der Weyden "Kruisafname" hebben niets gemeens met de van duivels krioelende landschappen van Bosch zoals "De hooiwagen" of "De tuin der lusten".
De kunst van de oude meesters is geworteld in de prozaïsche, eenvoudige wereld van alledag.
Bosch echter confronteert ons met een wereld van dromen en nachtmerries, waarvan ons de verschijning-
vormen voor de ogen lijken te flikkeren.
De schilderijen van Bosch hebben de beschouwer altijd al gefascineerd, maar in vroeger eeuwenwas men de opvatting toegedaan dat deze duivelse taferelen meer tot vermaak en amusement dienden, net zoals de 'grotteschi' in de Italiaanse Renaissance ornamenten.
Het is waar dat Philips II de schilderijen van Bosch vanwege het stichtelijk karakter verzamelde, en zeker niet vanwege de vermakelijke kwaliteiten ervan, maar de Spanjaarden waren in de minderheid. De Spanjaard Felipe de Guevara beklaagde zich erover dat de mensen Bosch slechts zagen als 'een uitvinder van monsters en chimères', zoals hij omstreeks 1560 schreef in de eerste beschouwing over de kunst van Bosch.
Ongeveer een Hale eeuw later beschreef de Hollandse kunsthistoricus Carel van Mander de schilderijen van Bosch als hoofdzakelijk' wonderlijke en zeldzame fantasieën ... vaak eerder gruwelijk dan aangenaam om naar te kijken'.