Knooperven is een project van de gemeente Tubbergen, de provincie Overijssel, InnovatieNetwerk en Van Paridon x De Groot landschapsarchitecten.

Een Knooperf is een voormalig boerenerf in een kleinschalig landschap dat volop ruimte biedt aan wonen en werken in een landelijke omgeving. Bewoners hebben er hun eigen woning en delen er een gemeenschappelijk erf. Daarnaast zorgen ze ook gezamenlijk voor behoud, versterking en beheer van beplantingen en publiek toegankelijke routes in het omliggende landschap. De landbouwgrond rondom het Knooperf, die van oorsprong bij het boerenerf hoorde, is in handen van boeren uit de omgeving die hun bedrijven daarmee hebben uitgebreid. Realisatie van meerdere Knooperven zal leiden tot een fijnmazig netwerk van eigentijdse woon- en werkmilieus, landschapselementen en routestructuren. Knooperven zorgen zo voor een fraai, toegankelijk, economisch en sociaal vitaal landelijk gebied. Dit boek beschrijft waarom Knooperven een oplossing bieden voor knelpunten in het landelijk gebied. Daarnaast geeft het inzicht in de kwaliteiten waaraan een Knooperf moet voldoen.

Agrarische bedrijven hebben steeds meer ruimte nodig. In het landelijk gebied wonen steeds meer burgers. Dat zijn twee belangwekkende ontwikkelingen in het landelijk gebied die vragen om vernieuwende oplossingen. De combinatie van deze twee ontwikkelingen wordt namelijk nogal eens als een probleem gezien. Onder meer omdat ze beide zouden leiden tot aantasting van cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Schaalvergroting leidt immers tot een monotoner landschap. En burgers bouwen soms woningen die breken met de geschiedenis van het betreffende gebied. Daarnaast lijkt het alsof burgers en boeren verschillende belangen hebben: waar burgers een fraai landschap wensen, zoeken grootschalige boeren juist naar de meest efficiënte inrichting van hun grond.

Het is dus zoeken naar oplossingen die goed zijn voor boeren, maar ook voor nieuwe bewoners en voor het landschap. Het concept Knooperven is misschien zo'n oplossing. InnovatieNetwerk, de provincie Overijssel, de gemeente Tubbergen en Van Paridon x De Groot landschapsarchitecten vormen samen de motor achter dit concept. Zij hebben de handen ineengeslagen om ermee te experimenteren.

Geruime tijd werd vooral op teken- en rekentafels aan Knooperven gewerkt. Om de haalbaarheid in de praktijk te testen, kocht de gemeente Tubbergen begin juni 2009 het eerste potentiële Knooperf, in de kern Langeveen. Daarmee werd het mogelijk het eerste pilot-Knooperf concreet tot ontwikkeling te brengen. Knooperven zijn daarmee niet langer alleen een idee. Het werken aan de pilot levert een schat aan informatie op voor de mogelijkheden in de toekomst.