- Met een opmerkelijk gevoel voor timing besloot de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen december tot de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël. De verplaatsing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem stond al langer op de agenda, maar alsnog kon Trump vriend en vijand verrassen met zijn zet. De Israëlische president Netanyahu noemde het een ‘historische dag’ en ‘een belangrijke stap richting vrede’. Critici, waaronder veel Europese en Arabische leiders, als ook Turkije en Rusland, zien het als een gevaarlijk besluit dat de stabiliteit in het Midden-Oosten niet ten goede komt. Afgelopen 2 november was het precies 100 jaar geleden dat de Britse regering de Balfour-verklaring uitvaardigde, waarmee het in 1917 haar steun uitsprak voor de vestiging van een ‘Joods nationaal tehuis’ in Palestina. Met de verklaring werd de weg gebaand naar de uiteindelijke stichting van de staat Israël in 1948. Daarnaast is vijftig jaar geleden dat Israël in 1967 de West Bank, de Gazastrook en Oost-Jeruzalem bezette. Tot 1967 waren de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem, inclusief de oude stad en de Tempelberg, in handen geweest van Jordanië na de annexatie in 1948. In deze ZemZem jrg. 13 nr. 1 & 2 belichten we de erfenissen van 1917 en 1967, die nauwelijks aan actualiteit hebben ingeboet. Zij zijn van belang in de context van een gefaald vredesproces onder de scheve noemer van onderhandelingen tussen twee partijen. Maar de artikelen in het katern laten ook zien dat de twee historische momenten, mijlpalen voor de een, catastrofen voor de ander, niet alleen bezien moeten doen door de lens van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Zowel 1917 als 1967 vormen een integraal onderdeel van de geschiedenis van Europees kolonialisme in het Midden-Oosten. De recente verklaring van Trump kan worden opgevat als een besluit waarmee hij zich afzondert van het Amerikaanse beleid en internationale consensus over de positie van Jeruzalem. Bezien vanuit historisch perspectief, rijst echter de vraag of hiermee niet slechts een nieuw hoofdstuk kan worden toegevoegd aan een springlevende koloniale erfenis in het Midden-Oosten.