WAT IS EEN MINERAAL?
Voor het leven op onze planeet is een zeer beperkte ruimte beschikbaar, namelijk de oppervlakte, het water en de mantel van gassen dicht bij de aarde (de atmosfeer). Verreweg het grootste deel van de aarde bestaat uit anorganische, levenloze stoffen en verbindingen. Uit eigen aanschouwing kennen we er slechts een klein gedeelte van. Het is de aardkorst, bestaande uit gesteenten, die op hun beurt uit mineralen zijn gevormd.
Mineralen zijn langs natuurlijke weg ontstane stoffen, die elk van gelijke samenstelling zijn. Bijna alle mineralen zijn gekristalliseerd; dit betekent, dat de atomen, waaruit zij bestaan, volgens bepaalde wetten op vaste afstanden van elkaar in alle drie richtingen zijn gegroepeerd. Deze inwendige ordening van de kleinste deeltjes komt zeer vaak in de uiterlijke vorm van de mineralen tot uitdrukking. Onder gunstige omstandigheden vormen ze meer of minder grote kristallen, dat zijn geometrische lichamen met hoeken, effen vlakken
en rechte ribben.
We kennen op het ogenblik ruim 2000 verschillende soorten mineralen. De
meeste ervan worden zelden aangetroffen, of ze komen in zeer geringe hoeveelheden voor. De meest algemene mineralen als kwarts, veldspaat, glimmer, hoornblende, olivien, diopsiet zijn gesteentevormend. Ertsen als loodglans, zinkblende, koperkies, pyriet, hematiet worden weliswaar niet zo veelvuldig aangetroffen, maar ze kunnen in ertsafzettingen zijn opeengehoopt en zijn dan voor de winning van metalen van grote betekenis. Van de meer algemene mineralen is nauwelijks een te noemen, dat niet op de een of
andere wijze nuttig kan worden gebruikt of verwerkt.
Op de volgende platen zijn meer dan 100 mineralen afgebeeld. De bijbe-
horende tekst omvat o.a. de soms vereenvoudigde chemische formule, de voor determinatie belangrijke eigenschappen, het kristalsysteem en aan-
wijzingen voor het voorkomen.
De hardheid wordt met cijfers van de hardheidsschaal van Mohs aange-
geven. Volgens deze schaal hebben de volgende mineralen resp. de daarachter vermelde hardheid: talk 1, gips 2, calciet 3, vloeispaat 4, apatiet 5, orthoklaas 6,
kwarts 7, topaas 8, korund 9 en diamant 10.
Om de hardheid van een voorlopig onbekend mineraal vast te stellen, moet
het worden onderzocht volgens het principe: welke (bekende) mineralen kan men er mee krassen, met welke kan het zelf worden gekrast? Voorbeeld: vloeispaat heeft hardheid 4; het krast calciet (H 3) en kan zelf met apatiet (H 5) worden gekrast. Heel nuttig voor dat doel is een kleine standaard-