Dit essay gaat over de mechanisering van het ziek-zijn. Voor\nzover wij de mens kennen was in oude tijden het beeld van\nziekte en gebrek sterk door mythen beïnvloed. Bovennatuurlijke\nkrachten waren ervoor verantwoordelijk en in de relatie\nmet die krachten kon eventueel genezing worden verwacht. In\nde Klassieke Oudheid ontstonden echter ook opvattingen die\nde nadruk legden op de eigen verantwoordelijkheid voor het\nhouden van gezondheid. Er ontstond zelfs een vorm van\nwetenschappelijk denken die eeuwenlang de dagelijkse praktijk\nheeft beïnvloed. Metafysica werd vervangen door wetenschap.\nIn de zestiende eeuw werd door de ontwikkeling van de\nnatuurwetenschappen gaandeweg het wereldbeeld gemechaniseerd\nen werd ook het menselijk lichaam in dat perspectief\nmeegenomen: Descartes beschouwde het als een machine. De\nmechanische wijze van denken is op zich niet vreemd omdat\nde mens van oorsprong altijd gebruik heeft gemaakt van\ngereedschappen en vervolgens toenemend van machines. Het\nkunstmatige zit in de mens. De laatste twee eeuwen werd de\nfysiologie van het lichaam en het ontstaan van ziekten hoe\nlanger hoe meer gemechaniseerd, in de zin van gereduceerd\ntot goed gereguleerde moleculaire processen. Het lichaam is\ndaarmee zelfs onderdeel geworden van onze door de biomedische\ntechnologie gemedieerde cultuur. Vanuit het perspectief\nvan de filosofen Canguilhem, Plessner, Stiegler en Nancy\nwordt uitgelegd wat uiteindelijk de grondslag hiervan is. De\nmechanische wijze van denken in de biomedische wetenschappen\nis een manier om te kunnen omgaan met de complexiteit\nvan de natuur.\nTheo Wobbes is emeritus hoogleraar Chirurgische oncologie\naan het Radboudumc en is lid van de Wetenschappelijke raad\nvan het Thijmgenootschap.\n10