M.C. Capelle: Wat is er van de nacht

Veertig dagen geloofsstrijd van de Armeense christenen op de Musa Dagh. Het verhaal van een stuk vergeten Kerkgeschiedenis; hoe tijdens de eerste wereldoorlog in Turkije gestreefd werd om op grootscheepse en uiterst systematische wijze een christenvolk uit te roeien. Een tragedie die niet vergeten mag worden. Het recente verleden van de Armeense christenen is bijna in het vergeetboek geraakt. Toch kan hun lijdensweg in de historie alleen maar vergeleken worden met het uitroeien van de Joden in het Nazi-Duitsland van Adolf Hitler. In Turkije was een ''draaiboek der vernietiging'' samengesteld op welke manier men zich van de christenen wilde ontdoen; koelbloedig, geraffineerd, systematisch. Honderdduizenden werden de Syrische woestijn ingeleid, waar de soldaten niet één kogel nodig hadden om zich van de christenen te ontdoen. Vanuit de stad Trabzon vertrokken schepen vol 'emigranten', maar ze zouden de Bosporus nooit passeren. Tien of twintig kilometer buiten de kust werden de Armeense christenen in de Zwarte Zee geworpen en de schepen keerden leeg terug. Tallozen werden voor het gewetensconflict geplaatst: het hele gezin zou worden gedood, of overgaan tot de Islam. Vrouwen en meisjes werden op grote schaal onteerd en gedwongen hun intrek te nemen in de harem van een rijke heer. De herinnering aan wat toen gebeurde, is voor elke Armeen tot een ware obsessie geworden. Of alle christenen zich als schapen naar de slachtbank lieten leiden? Dit boek verhaalt van één van de pogingen om zich te verweren op de Musa Dagh, een berg in het westen van Turkije, even ten noorden van het Antiochië uit de dagen van de apostel Paulus. Veertig dagen duurde de strijd van christendorpelingen, mannen, vrouwen en kinderen, tegen een machtig leger.
Dit boek wil meer zijn dan een posthume hulde aan allen die hun leven gaven voor het geloof. Het is tevens een actueel verhaal, want nog is er in het Turkije van nu voor christenen geen plaats. Vandaar dat sinds enkele jaren christenen uit dat land o.m. naar Nederland vluchten om hier asiel te verkrijgen. Dit boek laat treffend zien met welke herinneringen deze geloofsgenoten leven. Nu zoveel Turken in ons land wonen en we meer dan ooit met de Islam worden geconfronteerd, is het zeer belangrijk dit boeiende boek te lezen. Christenen zijn in het Nabije Oosten nog een volk in de wurggreep.