- Na de laatste ijstijd, vijftien à twintigduizend jaar geleden, is in de loop van eeuwen dit zandplateau ontstaan door zandstormen en rivieren, die dit zand naar deze omgeving voerden en wierden en zandruggen vormden die de lagen keileem overdekten. Het ga, het land- schap, ontstond door plassen, slinken en boomgroei, bij ons dorp en in de naaste omgeving. Er ontstonden in de loop van duizenden jaren bossen met woud- reuzen van dertig tot veertig meter hoog. Door veen- vorming (veenmos) tot meters hoogte raakten in de loop der eeuwen de bossen en wateren in onze omge- ving onder veenlagen bedolven, mede door over- stromingen, die ook massa's veen naar onze omgeving stuwden. Zo ontstonden het ga en de rijp, samenge- voegd Garijp. Tot aan 1916 was het landschap aan veranderingen onderhevig. Eerst door verveningen, vanaf 1200-1300, en daarna, omstreeks de achttiende eeuw, door particuliere inpoldering van landerijen die om de zandrug (zandeiland) lagen, en tevens door boombeplanting bezijden zandwegen en landerijen op het zandeiland. Hierdoor kreeg ons dorp steeds meer het karakter van een wouddorp.

Voorheen was ons dorp een verlengstuk van het lage midden met een zeer droge zandrug. Door de op-richting van het waterschap Eernewoude werd het in 1916 afgesneden van het lage midden en een volwaar- dig wouddorp. Mede door overstromingen en veen- vorming heeft de bevolking van Garijp zich tussen 1100 en 1400 vanuit de omgeving verplaatst naar het zandeiland, zodat de kerk aan de rand van het dorp kwam te staan.

Vlak na 1100 kreeg Garijp, evenals Siegerswolde, zijn eerste kerkje van tufsteen, zonder zitplaatsen, met een dak van riet of stro en zonder kerktoren. Na 1200 werd het kerkje van Garijp vergroot en verhoogd, het dak werd van dakpannen voorzien en voor de kerk werd een zware tufstenen toren gebouwd voor het ophangen van de klok en voor verdediging. Siegers- wolde was in het laatst van 1400 ontvolkt en ver- woest. Daardoor verloor het zowel zijn kerk als zijn status als dorp. Het vormt nu samen met Garijp een dorp. Zo werd Garijp rond 1100 officieel een dorp. Omstreeks 1600 werden er prachtige beschilderde ramen in de kerk aangebracht, die later op onverklaarbare wijze zijn verdwenen. Er zijn echter aanwijzingen dat het dorp al veel ouder is en dat het in 800 al een houten kerkje rijk was. Ruimtegebrek verhindert mij om hier dieper op in te gaan.

Vanouds waren er in ons dorp drie standen. Zo waren er de adellijke families die op veertien stinzen hebben gewoond. Vermoedelijk zijn dit voor het grootste deel boerenhoeven geweest.