Italo Calvino: Zes memo's voor het volgende millennium, 2023

De zes memo's voor het komende millennium uit de titel zijn er uiteindelijk maar vijf. Italo Calvino [1923 - 1985] stierf onverwacht, voor hij de zesde had kunnen schrijven. Hij was uitgenodigd om in Harvard een cyclus van zes lezingen te komen uitspreken, maar reisde uiteindelijk nooit af.

Interessant aan dit postuum gepubliceerde werk, is dat het enkele van de literaire waarden beschrijft die Calvino ook na 2000 graag behouden zag. Daarbij spreekt hij zich bovendien uit over keuzes in zijn eigen werk. Over zijn meesterwerk Onzichtbare steden valt duidelijk te lezen welke ideeën Calvino bij dit boek heeft gehad.

De eerste waarde die literatuur moet hebben, volgens Calvino, is lichtheid. Niet dat zwaarte geen verdiensten zou hebben, maar met lichtheid komt ook afstand, en daarmee overzicht.

Literatuur is vervolgens zeker ook gebaat bij snelheid, omdat vaart van stijl en denken een tekst kwalite iten oplevert als behendigheid, beweeglijkheid, en onbevangenheid.

Een derde waarde is exactheid. En daarbij kon Calvino verwijzen naar zijn Onzichtbare steden, omdat hij in dat boek al zijn ervaringen, gedachten en hypothesen zo goed had kunnen projecteren op éen symbool. Die stad. Beschreven in telkens zo verschillende maar precieze abstracta.
De vierde lezing zou over 'zichtbaarheid' zijn gegeaan. Omdat voor Calvino zijn boeken zo vaak begonnen vanuit éen beeld, en er dan het probleem was dat in taal te vatten.

En de een-na-laatste lezing, die het boek besluit, gaat over veelvoudigheid; over de roman als encyclopedie, als middel tot kennis, en vooral als het verbindend netwerk tussen de gebeurtenissen, de mensen en de dingen van de wereld.

----

Italo Calvino
Zes memo's voor het volgende millennium
De Charles Eliot Norton lezingen
Uitgeverij: L.J. Veen
Vertaling: Linda Pennings
2023
Paperback
149 p.