én nonnenwerk achter middeleeuwse handschriften, het verband tussen de boekdrukkunst en de reformatie, de gevaren van de oprukkende ontlezing. Maar bij Papyrus van de Spaanse classica Irene Vallejo (1979) tuimelde ik van de ene in de andere verbazende wetenswaardigheid uit de geschiedenis van het boek. Misschien denkt u: dik vijfhonderd pagina’s tekst van een classica die gek is op dode talen en bibliotheken, is dat niet akelig saai voor als je van frisse buitenlucht houdt en nooit Grieks of Latijn hebt gehad? Nou, dan kent u Vallejo nog niet. (...) Het gaat over filosofen, kopiisten en rondreizende boekhandelaren. Over het leger van taalgeleerden dat in Alexandrië neerstreek om op kosten van de farao de joodse Thora en de ruim twee miljoen verzen van Zarathustra te vertalen in het Grieks, de wereldtaal van toen. (...) Over een geniale bibliothecaris, de bedenker van de catalogus en het alfabet, een vaste volgorde voor de letters, want hoe zou je anders tussen die tigduizenden boekrollen ooit het tweede deel van Aristoteles’ Poetica terug kunnen vinden? Over het rebelse karakter van het geschreven woord. (...) In de tweede helft van Papyrus verspringt het beeld naar de volgende culturele hoofdstad van de oudheid: het militair oppermachtige Rome. (...) Uit Rome stamt ook de aardige gewoonte om elkaar in december een boek cadeau te doen – Cicero had voor het kopieerwerk daaraan maar liefst twintig goedgeletterde Griekse slaven rondlopen. Wie geen dure Griek kon kopen, ging naar een boekhandelaar, een beroep waaraan je je overigens ook nu nog gevaarlijk kunt branden als je handel de dictator niet aanstaat. (...) Ook verrassend: de verbanden die ze legt tussen het grijze, klassieke verleden en de hedendaagse cultuur, van hoogliterair tot populair.' (MARIJKE LAURENSE 13.03.2021 in Trouw).