- Hoe kan de bestuursrechter zijn taak als geschilbeslechter het beste uitvoeren? Het ligt voor de hand het antwoord op die vraag primair te zoeken in de wet die het handelen van de bestuursrechter normeert, de Algemene wet bestuursrecht (Awb). In de tekst daarvan en de toelichting daarop die in de memorie van toelichting is te vinden, valt te lezen dat de bestuursrechter er is om juridische geschillen over besluiten van het bestuur te beslechten. Dat betekent dat de rechter naar aanleiding van een bij hem ingesteld beroep de rechtmatigheid van het aangevochten bestuursbesluit beoordeelt, en tevens dat hij zich daarbij beperkt tot de beroepsgronden die de appellant tegen het besluit heeft aangevoerd. Maar overigens heeft de wetgever een initiatiefrijke rechter in gedachten. Zo dient de bestuursrechter zich bij het vaststellen van de omvang van het geschil actief op te stellen en is hij verplicht de rechtsgronden aan te vullen. Voorts spoort de memorie van toelichting op de Awb de rechter aan om binnen de grenzen van het geschil te zoeken naar de materiële waarheid, waartoe hem een uitgebreid en divers instrumentarium aan onderzoeksbevoegdheden ten dienste staat. Ten slotte hecht de Awb-wetgever aan doeltreffende geschilbeslechting, onder meer tot uitdrukking komend in de bevoegdheid van de bestuursrechter om, als de procedure uitloopt op de vernietiging van het bestreden besluit, partijen zo mogelijk duidelijkheid over hun rechtsverhouding te verschaffen door zijn uitspraak in de plaats van het vernietigde besluit te stellen. In de discussie die sinds de invoering van de Awb over de taak van de bestuursrechter wordt gevoerd, zijn het belang van het zoeken naar de materiële waarheid en de mogelijkheden van definitieve geschilbeslechting centrale thema’s. Daarnaast is er aandacht voor de tijdigheid van bestuursrechtspraak, voor de verhouding tussen de uitkomst van het juridische geschil tussen partijen en de oplossing van het daaraan ten grondslag liggende conflict tussen bestuur en burger, en voor de acceptatie van de uitspraken van de bestuursrechter.