‘Mijn leven kan in twee delen worden opgedeeld. Vóór mijn kennismaking met Borowski, rond 1990, en daarna. Borowski is mijn voorbeeld.’ Arnon Grunberg

In 1951 maakte de Poolse schrijver Tadeusz Borowski, achtentwintig jaar oud, een einde aan zijn leven. Hij liet een uitzonderlijk oeuvre na, waarin hij zijn oorlogs- en kampervaringen verwerkte.
Acht jaar eerder, in 1943, was hij als niet-Joodse Pool gedeporteerd naar Auschwitz en vervolgens naar andere concentratiekampen. Maria, zijn geliefde, die al eerder was opgepakt, overleefde Auschwitz eveneens. Ze trouwden na de oorlog. Een paar dagen nadat hun dochter werd geboren stierf Borowski door het gas.
De realiteit van het kamp, waar systematisch elke solidariteit onder gevangenen werd ondermijnd, verwerkte Borowski in niets en niemand ontziende ooggetuigenverhalen en gedichten, die tot de indrukwekkendste literatuur van de twintigste eeuw behoren.

Arnon Grunberg, die met de titel van zijn bloemlezing Bij ons in Auschwitz al een eerbetoon bracht aan Borowski, schreef een inleiding bij het grotendeels voor het eerst in het Nederlands vertaalde werk.

---

Tadeusz Borowski werd geboren in Oekraïne uit Poolse ouders en zat van 1943 tot 1945 gevangen in Auschwitz en Dachau. Hij wordt beschouwd als een grootheid in de naoorlogse Poolse literatuur. Hij bezocht een kostschool die werd gerund door franciscaner monniken en studeerde vervolgens literatuur aan de ondergrondse Universiteit van Warschau – tijdens de Duitse bezetting waren middelbare school en universiteit verboden voor Polen. Hij werd in april 1943 gearresteerd en werd vastgehouden in de Pawiak-gevangenis, Auschwitz, Dautmergen-Natzweiler en uiteindelijk het kamp Dachau-Allach, dat in mei 1945 door het Amerikaanse leger werd bevrijd. Hoewel een groot deel van zijn werk van vóór de oorlog uit poëzie bestond, waren zijn latere werken, die het leven in concentratiekampen beschreven, in proza ​​geschreven. Hierheen naar het gas, dames en heren is zijn beroemdste werk, een indrukwekkende reeks korte verhalen, die samen een onvergetlijke en indrukwekkende eenheid vormen. Borowski pleegde zelfmoord in 1951, op 28-jarige leeftijd.