In dit vlot geschreven en toegankelijk geformuleerde mentaalhistorisch essay geeft Hans Geybels een genuanceerd beeld van de Contrareformatie. Aan de hand van culturele bronnen zoals literatuur, muziek, schilderkunst en mentaliteit onderzoekt hij hoe de rooms-katholieke kerk zowel succes als onmacht kende na het concilie van Trente (1545-1563). Geybels toont aan dat - ondanks kerkelijke decreten - humanistische en seculiere tendensen de binnen- en buitenkerkelijke culturen bleven beïnvloeden. De Contrareformatie bleek vooral effectief bij de lagere geestelijkheid en een gedeelte van de middenklasse, maar had weinig impact op elite- en volkscultuur. Dit essay brengt aspecten aan het licht die in traditionele kerkhistorische werken vaak onderbelicht blijven. Hans Geybels analyseert in De Contrareformatie onderhuids de Contrareformatie niet louter als kerkelijke hervormingsbeweging, maar als een breder cultureel fenomeen. Hij maakt gebruik van mentaal-historisch onderzoek: aandacht voor menselijke beleving en culturele uitingen. Door literatuur (emblemata, mystiek, toneel), liederen, schilderkunst en mentaliteit te bestuderen, onthult hij de beperkingen van de kerkelijke hervormingsinitiatieven na Trente. Ondanks decreten bleven humanistische en seculiere stromingen leven, bleven gedragsvormen zoals dubbelzinnigheid en losbandigheid aanwezig. Terwijl de contrareformatie succesvol verbeteringen bracht in seminarieopleiding voor parochiepriesters, faalde ze in het grondig hervormen van elite- en volkscultuur. Geybels' belangrijkste bijdrage is het belichten van - onderhuidse - culturele dynamieken die traditionele, afgekaderde geschiedenissen van de Contrareformatie vaak negeren. Hans Geybels (geboren Geel, 2 april 1971) is een Belgisch theoloog en historicus. Hij behaalde in 1994 een licentie moderne geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven en studeerde ook in Oxford. In 2004 promoveerde hij tot doctor in de godgeleerdheid. Geybels publiceert over religieuze en culturele geschiedenis - onder meer over begijnen, mystiek, heiligen en religieuze tradities in Vlaanderen.