Men spreekt wel eens van de charme van de waaier, maar voor mij is de draagster degene die de charme aan de waaier geeft. Een jonge vrouw die zwierig, gepast en charmant de waaier weet te hanteren, brengt de waaier pas tot leven. De waaier is niet alleen om te kijken naar de vaak prachtige afbeeldingen, maar vooral om te gebruiken met de daarbij horende lichtweerkaatsingen, wat u in de tentoonstelling grotendeels zult missen.
Vanuit het Oosten kwam de waaier naar onze streken en was lange tijd een onmisbaar onderdeel, zowel van de mannelijke ala van de vrouwelijke garderobe. In de 20e eeuw is de waaier meer en meer in onbruik geraakt als niet meer passend bij de moderne mens, die geneigd is alle romantische attributen van de hand te wijzen. Helemaal verdwenen is echter de waaier nog niet. Het materiaal, waarvan de waaiers in de loop der tijden zijn gemaakt, is zeer uiteenlopend. Men gebruikte zowel papier als hout, ivoor, schildpad, perkament, veren, geprepareerde vogelhuiden en celluloid. Voor decoratie werd vaak gebruik gemaakt van inlegwerk met bladgoud, zilverblad of zilver, metaal, goud, parelmoer, metalen pailletten, diamantjes, half-edelstenen en gouddraad.
Ook de op waaiers aangebrachte voorstellingen zijn van een zeer grote verscheidenheid, als historische gebeurtenissen, mythologische scènes, afbeeldingen van paardenrennen, ballonvaarten, sport en spel, soms een actuele gebeurtenis als de uitbarsting van de Vesuvius. Het typische is dat de uitbeelding bijna altijd op een romantische wijze, passend bij het at-tribuut, wordt uitgevoerd.
Een hoogtepunt in de waaiergeschiedenis vormen de bladen uit het Frankrijk van de achttiende eeuw. Het maken van waaiers was zo'n belangrijke en ook als zodanig erkende bezigheid dat de waaiermakers in speciale gilden waren verenigd, die er nauw op toezagen dat aan de kwaliteit de hoogste eisen werden gesteld.

Bijzonder zeldzaam zijn de waaiers, genoemd naar de gebroeders Martin, die een glanzende vernis hebben uitgevonden om het schilderwerk op de waaiers tegen allerlei invloeden van buitenaf te beschermen. Bij de Vernis Martinwaaier is het schilderwerk meestal aan beide zijden op het ivoor aangebracht. Brisé waaiers heten de exemplaren met aaneengesloten baleinen.
Waaiers met uiteenstaande baleinen (dus met flinke ruimte tussen elke balein) heten éventail squelette. Cabriolet waaiers heten ook wel waaiers à la galerie, hetgeen nog duidelijker aangeeft dat dat men hier te doen heeft met een waaier die verschillende stroken van schilderwerk heeft, met ertussen weer een stukje van het montuur zichtbaar. De naam cabriolet heeft de waaler te danken aan het gelijknamige rijtuigje dat in Frankrijk omstreeks 1750/1760 'en vogue was. Dan is er nog het geheel ronde waaiertype dat men wiel- of radwaaier noemt; het blauwe Biedermeier meisjes-waaiertje zou hieronder vallen als het niet was gemaakt in veervorm want nu is de naam Cocardewaaier beter van toepassing.
De inklapbare waaiers noemt men éventail de poche omdat het hier gaat om waaiers die in de zak, tasje of reticule kunnen worden meegedragen.
Directoire- en Empirewaaiers kenmerken zich door het soms haast overdadige gebruik van pailletten. De mandarijnwaaier is in China vervaardigd in de 19e eeuw, speciaal voor de export naar Europa, in een uitvoering die niet typerend is voor de Chinese kunstsmaak.
De door mij verzamelde waaiers stammen uit verschillende tijden, stijlperioden en landen, een periode van 3 eeuwen omvattend, en zijn in zestig jaar bij elkaar gebracht. Als verzamelaar heb ik getracht de meest gevarieerde vormen van waaiers bijeen te brengen om daardoor een overzicht van de waaiercultuur te geven. Er is daarbij niet naar volledigheid gestreefd. Als liefhebber heb ik mij steeds laten leiden door persoonlijke voorkeur en smaak. Ik hoop dat deze tentoonstelling, waar een grote keuze uit mijn verzameling wordt geëxposeerd, een beter inzicht mag geven in de betekenis, de schoonheid en de romantische sfeer van de waaier.
Een groot deel van deze inleiding heb ik in 1967 geschreven bij de tentoonstelling van mijn verzameling in Utrecht, en deze woorden hebben voor mij niet aan betekenis verloren.
Felix Tal