Band vuil met een paar vlekjes, ondanks de vuile band toch een stevig aantrekkelijk exemplaar. Bladzijden schoon, gaaf en egaal licht versleten.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Recensie
Krant: Brabants Dagblad / Publicatiedatum: 23/01/2003 Rubrie: Boeken die men niet meer leest: Kiezersbedrog in 1898

Kiezersbedrog in 1898
'Een verdenking verre beneden het peil onzer volksbeschaving'
Door Mieske van Eck

Politici hebben het niet makkelijk. De kiezersgunst is net zo wisselvallig als het weer en een lekker koppie of kontje lijkt belangrijker dan de politieke boodschap. Dat iemand nog de politiek in wil, is bijna onvoorstelbaar. Maar vroeger was het niet beter. Ruim honderd jaar geleden moesten politici het net zo goed hebben van uiterlijk vertoon en schone schijn. En een beetje de kiezers bedriegen mocht, als ze het maar niet merkten. Onze voorouders wilden het best met hun geweten op een akkoordje gooien om het felbegeerde pluche te veroveren. Het blijspel De candidatuur-Van Bommel uit 1898 geeft een satirisch verslag van een verkiezingsstrijd aan het eind van de negentiende eeuw. De schrijver van het stuk noemt zichzelf Doctor Juris, een schuilnaam waarachter de journalist en toneelschrijver Johannes de Koo (1841-1909) zich verbergt. Hij was vooral bekend als redacteur van het tijdschrift De Amsterdammer. De Koo heeft blijkbaar geen hoge pet op van de politiek. Het stuk verhaalt hoe op Mr. van Bommel een dringend beroep wordt gedaan om zich beschikbaar te stellen als kandidaat voor de Tweede Kamer. Van Bommel zegt dat hij niet wil, maar laat zich overhalen. Eenmaal over de brug, wordt zijn ijdelheid toch wel gestreeld door een metershoog affiche met zijn naam erop. ”Mij zal dat geen kwaad doen, maar als dit nu eens iemand van zichzelf moest lezen, die aanleg had tot pedanterie!” spreekt hij tot zichzelf. Van Bommel wil dan zo graag dat hij zich zelfs laat verleiden een onwillige kiezer een briefje van honderd toe te spelen. Als een juridisch geschoold 'jongmensch' hem wijst op een artikel in de Grondwet, dat dit soort zaken verbiedt, wil hij geschrokken van zijn zetel afzien. Maar een wat meer door de wol geverfde bevriende rechtsgeleerde wijst Van Bommel een juridische vluchtweg. De rechtsgeleerde betoogt: ”Nog nooit heeft in het Nederlandsche parlement iemand gezeten, die directelijk of indirectelijk giften of gaven had geschonken, om stemmen zich te verwerven. Het artikel, reeds aanwezig in de Grondwet van 1815, en toen misschien op zijn plaats, had thans daaruit verwijderd kunnen zijn; in het ontwerp der commissie van '48 kwam het al niet meer voor. En terecht. Want de verdenking erin vervat, ligt verre beneden het peil onzer volksbeschaving; de presumptie van omkooperij getuigt van een wantrouwen in de deugd onzer eerste standen, misschien oorbaar onder Japanners, Chineezen of Turken.” Precies. Wantrouwen dat past beter bij buitenlanders. Wij Nederlanders staan daar ver boven. Hoe een vooroordeel de eeuwen trotseert. -Van Bommel bij zijn affiche. Tekening Johan Braakensiek