Redevoering, ten betooge van de volstrekte noodzakelijkheid, dat de trap van verlichting en zedelijkheid eener natie, gelijk sta aan den vorm haarer staatsinrichting voor het volksgeluk: uitgesproken ter opening van de jaarlijksche algemeene vergadering der Bataafsche Maatschappij: tot nut van ’t algemeen, op den 14. van oogstmaand des jaars 1798
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
༺༺༻
Omslag lang rug en randen vuil/beduimeld (Zie foto)
Titelblad iets beduimeld, overige bladen schoon, gaaf en nauwelijks verkleurd; hier en daar in de marges vage beduimeling.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Provenance
Onderaan het titelblad een ex libris (H.W. van Riessen Montaubanstraat 12, Zeist F. 522)
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Rede uitgesproken op 14 augustus 1798 bij de opening van de jaarlijkse vergadering van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Ravekes betoogt dat ware volksvrijheid slechts mogelijk is wanneer de staatsinrichting van een land in overeenstemming is met het zedelijke en verstandelijke niveau van haar burgers. Hij stelt dat verlichting en morele vorming van de bevolking noodzakelijk zijn voor een republikeinse staatsvorm. Deugd moet de plaats innemen van angst of eer, zoals die gebruikelijk zijn in despotieën en monarchieën. Hij waarschuwt dat vrijheid zonder morele rijpheid zal ontaarden in chaos, en roept op tot een diepgaande volksopvoeding als fundament voor duurzaam staatsbestuur. Zijn argument is expliciet gericht op het nut van onderwijs in brede zin – als noodzakelijke basis voor republikeinse orde.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Biografie
Hendrik Ravekes (1765–1841), geboren te Amsterdam, diende van 1795 tot 1798 als secretaris van het Comité van Algemeen Welzijn en werd in dat jaar vervangen na machtsverschuivingen onder invloed van de Jacobijnen. In 1802 werd hij benoemd tot algemeen secretaris van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, een functie die hij tot zijn dood in juli 1841 onafgebroken bekleedde. Hij werd onderscheiden als Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Als voorvechter van volksopvoeding publiceerde hij onder meer het Spel- en lees-boekjen voor eerst beginnenden, dat tot minstens de negende druk herdrukt werd.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Een moderne versie:
In 1798 hield Raveke een toespraak waarin hij duidelijk maakt dat echte vrijheid niet zomaar ontstaat. Volgens hem werkt vrijheid alleen als het bestuur van een land past bij hoe ontwikkeld en verantwoordelijk de mensen zijn.
Hij zegt eigenlijk: een republiek kan prima zijn, maar alleen als mensen genoeg weten, kunnen nadenken en ook een beetje fatsoen hebben. In landen waar machthebbers alles bepalen, draait het vaak om angst of eergevoel. In een vrije staat zou dat anders moeten zijn: daar moeten mensen zichzelf in toom houden en verantwoordelijkheid nemen.
Raveke waarschuwt dat vrijheid zonder die basis snel misgaat. Geef mensen vrijheid voordat ze eraan toe zijn, en het wordt een rommeltje. Daarom vindt hij goed onderwijs zo belangrijk. Mensen opleiden en vormen ziet hij als dé manier om een vrije samenleving stabiel en leefbaar te houden.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Zoekwoorden:
volksopvoeding, staatsinrichting, verlichting, zedelijkheid, republiek, volksgeluk, burgerdeugd, Bataafse Republiek, Nut van ’t Algemeen, politieke ethiek, 18e eeuw, onderwijsideaal