Misschien wel Cicero's beste redevoering.
Vele moderne experts beschouwen de rede die Marcus Tullius Cicero (106-43 v.Chr.) uitsprak ter verdediging van Titus Annius Milo als zijn beste redevoering en de antieke commentator Q. Asconius Pedianus (1e eeuw) ging hen daarin voor.
Daarom lijkt het des te vreemder dat Cicero zijn vriend niet wist vrij te pleiten. Milo werd veroordeeld en ging in verbanning naar Massilia (Marseille). Cicero was zelf blijkbaar ook niet tevreden met zijn performance voor de rechtbank, want de redevoering die hij na de veroordeling van Milo publiceerde was een geheel omgewerkte versie. "Als je deze redevoering had uitgesproken", schijnt Milo na lezing gezegd te hebben, "dan zat ik hier nou geen barbeel te eten."

De ongewoon slechte prestatie van Cicero in het proces zal te wijten zijn geweest aan het feit dat hij zich geïntimideerd voelde door de aanhangers van de tegenpartij en er sterk aan twijfelde of de grote groep militairen die de grote machthebber Pompeius had laten opstellen, daar wel stonden om hem te beschermen.

Dit was kenmerkend voor de sfeer eind jaren 50 v.Chr. in Rome: de politieke verhoudingen waren onzeker en de stad werd beheerst door de knokploegen van politieke tegenstanders. Dat was ook de achtergrond en de aanleiding van dit proces: twee knokploegen waren net buiten Rome op de Via Appia slaags geraakt, waarbij P. Clodius Pulcher, de leider van één van die knokploegen en een beruchte politieke grootheid in Rome, overleed. Milo, de leider van de andere ‘gang' werd voor die moord aangeklaagd.

Zo is de Pro Milone niet alleen een literair en oratorisch hoogtepunt, maar ook een tijdsdocument bij uitstek, zeker met het commentaar van Asconius ernaast.

M. Tulli Ciceronis
Pro Annio Milone Oratio ad iudices. Tekst, inleiding en commentaar,
met Q. Asconi Pediani Praefatio. Tekst, vertaling en aantekeningen.
ed. dr. J.A.M. van der Linden (gebaseerd op Budé-editie van A. Boulanger, 2e dr. 1961).
Zeist, Uitgeverij N.I.B., © 1971
ISBN 90 275 1441 0 (ISBN-13: 9789027514417)
[vouw in linkerbovenhoek voorkaft, klein leesvouwtje in de rug, naam in vulpen op franse titel; binnenwerk verder schoon en gaaf]