Josepha Mendels, de schrijfster van de indringende romans Als wind en rook en Rolien en Ralien, heeft de dramatische periode in haar leven tussen 1940 en 1945 als uitgangspunt genomen voor de ontroerende roman Je wist het toch. De feiten zijn als volgt: toen zij in 1940 in Parijs het bericht kreeg dat haar journalistieke werk voor Nederlandse kranten niet kon worden voortgezet, is ze voor zichzelf begonnen te schrijven. Haar eerste roman Rolien en Ralien is daaruit voortgekomen. In juli 1942 moest ze onderduiken. Met een valse identiteitskaart probeerde ze het onbezette deel van
Frankrijk te bereiken. Via de Pyreneeen kwam ze in Spanje terecht, waar ze gevangen werd genomen. Nadat ze in januari 1943 werd vrijgelaten, zwierf ze een halfjaar door Spanje alvorens naar Engeland over te vliegen waar ze, wederom na enige tijd gevangenschap, een baan kreeg op de Franse afdeling van de Rijksvoorlichtingsdienst in Stratton House, bij de luisterdienst van de Nederlandse radio.
In de roman Je wist het toch (1948) schildert ze, in de persoon van de dichter Frans Winter, haar vlucht naar de vrijheid en haar jaren in Londen. Van de oorlog zelf is echter slechts een klein facet beschreven; de grootste plaats wordt ingenomen door de liefdesgeschiedenis van Frans Winter en de secretaresse Henriëtte Bas. Max Nord schreef hierover in zijn biografie van Josepha Mendels: 'De liefde die Josepha Mendels voor haar landgenoot in de Londense periode heeft gekoesterd, is in dit boek op ontroerende en van plezier doortrokken wijze beschreven. Het soms uitbundige geluksgevoel van twee mensen die het goed met elkaar kunnen vinden en zich bewust zijn dat hun leven en hun verhouding zeer aards en zeer eindig zijn, heeft een overtuigende, nooit lichtzinnige vorm gevonden.'