code 2 //

Veranderingen in Friese werkwoordclusters geen direct gevolg van contact met Nederlands

De veranderingen in Friese werkwoordclusters zijn niet een direct gevolg van taalcontact met het Nederlands, in tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Liefke Reitsma. Zij onderzocht taalvariatie en taalverandering in een tweetalig gebied. Het onderzoek levert een flinke hoeveelheid nieuwe data op over de ontwikkelingen in Friese werkwoordclusters en verschaft daarmee het bewijs van taalvariatie en taalverandering.

Reitsma laat zien dat er naast Nederlands-aandoende structuren ook nieuwe varianten verschijnen. Ze onderzoekt de invloed van verschillende sociale en taalkundige factoren op het gebruik van deze varianten. Ze toont daarnaast aan dat de enige sociale factor die een rol speelt bij de veranderingen in de Friese werkwoordelijke eindgroep, (leef)tijd is. Daarnaast vindt ze enkele talige factoren die de ontwikkelingen beïnvloeden.

Een andere opvallende uitkomst is de grootschalige clusterreductie die in bepaalde soorten drieledige werkwoordclusters werd gevonden. Volgens Reitsma kan dit veroorzaakt zijn door talige onzekerheid. Ze legt een verband tussen talige onzekerheid en de afstand tussen het Standaardfries en de gesproken taal. Reitsma gebruikt de term ‘paradox van de norm’ om aan te geven dat zowel het behoud van de standaard (en daarmee het in stand houden van de grote afstand tussen standaard en gesproken taal) als het dichter bij de gesproken taal brengen van de standaard, taalverandering kunnen bevorderen. In het eerste geval door talige onzekerheid en in het tweede geval door de kleiner wordende typologische afstand tussen het Nederlands en het Fries.

Reitsma concludeert dat de veranderingen in de Friese werkwoordelijke eindgroep niet direct kunnen worden toegeschreven aan contact met het Nederlands, ondanks dat de alomtegenwoordigheid en de status van het Nederlands wel indirecte invloed kunnen hebben gehad op de veranderingsgezindheid in het Fries.

Proefschrift: http://hdl.handle.net/(...)74-80a1-d91c5312f066