Tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1942-1945) zijn vele tienduizenden vrouwen en kinderen in zogeheten vrouwen- of jappenkampen geïnterneerd. Daarvan bestaan talloze op schrift gestelde getuigenissen in de vorm van herinneringen en dagboeken. Zij vormen de neerslag van drie lange jaren in onmenselijke omstandigheden, vol traumatische ervaringen. Het op schrift zetten hiervan heeft bijgedragen tot de verwerking van deze ervaringen en deze een plaats gegeven in het leven van de vrouwen, niet alleen voor henzelf, maar ook voor hun mede-slachtoffers.

De generatie die de interneringskampen als volwassene heeft meegemaakt is voor het overgrote deel weggevallen. Wat overblijft is de generatie van kinderen die in de kampen geïnterneerd is geweest, maar ook deze generatie is inmiddels op leeftijd geraakt. Ook de kinderen hebben de herinneringen aan hun ervaringen meer dan zestig jaar met zich meegedragen en hiermee moeten leven. Deze herinneringen zijn uiteraard van een ander karakter dan die van de moeders, en het is opmerkelijk dat er de laatste jaren boeken zijn verschenen waarin deze alsnog op schrift zijn gesteld.

Carmi Butteling heeft op geheel eigen wijze zo'n boek geschreven over haar herinneringen aan de periode rond de jappenkampen, die ze van haar zesde tot negende jaar heeft doorstaan. Het is een prachtig boek geworden, dat je in één adem uitleest. Zij is beeldend kunstenares, maar uit iedere bladzijde blijkt dat zij ook zeer beeldend kan schrijven. Zij schrijft, heel origineel, over zichzelf in de derde persoon; aanvankelijk als 'het kindje', dan 'het kind', dat echter al gauw 'het meisje' wordt. Hierdoor wordt een zekere afstand geschapen, maar ontstaat juist ook de ruimte persoonlijke gevoelens en ervaringen treffend te verwoorden.

Het boek is opgezet als een drieluik, dat uit uiteenlopende elementen bestaat: de onbezorgde tempoe doeloe periode van voor de oorlog, de kampervaringen tijdens de Japanse bezetting, en de bersiap van na de bevrijding die kampervaringen als scharnierpunt. Van dat kampverleden wordt gezegd dat het 'in geen enkele werkelijkheid past'. Dat is een veelzeggende typering, omdat het in geen zinvolle relatie staat tot het tempoe doeloe-verleden en de toekomst van de Bersiap. De werkelijkheid waarvan in het boek een beeld wordt gegeven is dan ook geen objectieve, maar die van 'het meisje'. De wijze waarop hieraan vorm is gegeven is zonder meer boeiend. In beeldende taal worden de kinderlijke ervaringen in alle openheid en directheid, die meer dan eens ontroert, verwoord.

Door het hele boek loopt de afwezigheid van papa, van wie de hele kamptijd een foto in een koffer was bewaard, als een rode draad door de ervaringen van het meisje. Ook in Batavia, te meer omdat de blijvende afwezigheid van papa de leegheid van de bevrijding een extra dimensie gaf. Als hij dan ten slotte verschijnt (het is al ver in 1946) wordt hij aanvankelijk niet door het meisje herkend, laat staan erkend. Maar uiteindelijk breekt er toch iets door. Hiermee eindigt het boek, en in de persoon van papa is de cirkel zo toch weer rond gekomen. Het is dezelfde papa van de vooroorlogse tempoe doeloe, maar die cirkel komt nooit meer rond. De kampervaringen en de bersiap-tijd hebben deze voor goed doorbroken.

Carmi Butteling heeft deze ervaringen op aansprekende wijze beschreven; zeer persoonlijk - en hierin ligt de grote waarde van De wortels, De vleugels - maar ook op een wijze waarin vele ex-kampkinderen zich zullen herkennen. Voor hun kinderen, en wellicht voor nog volgende generaties, zal het boek echter ook zijn waarde hebben. Als document humain past het uiteindelijk toch in een werkelijkheid, al is het een historische.