In dit essay neemt Illich enkele van de sterkste economische principes onderhanden: hij keert terug naar de marxistische betekenis van de gebruikswaarde, door alle moderne economen verlaten ten gunste van de ruilwaarde, als economische aanwijzing voor de taxatie van de waarde van het werk van de mensen; hij stelt nauwkeurig de structurele gebreken en tegenstrijdigheden inherent aan industriële groeisystemen vast, in zowel kapitalistische als socialistische economische samenlevingen; hij verdedigt maximale in plaats van minimale criteria voor een rechtvaardige verdeling van de rijkdommen van de industriële produktiviteit.
Ivan Illich roept op tot het recht van nuttige werkloosheid; een positieve, constructieve en zelf optimistische opvatting die die activiteit behandelt, waardoor mensen voor zichzelf en anderen nuttig zijn buiten de produktie van consumptiegoederen voor de markt om. Ongehinderd door leidinggevende beroepsmensen, ongemeten en onmeetbaar voor economen, doen deze activiteiten werkelijke bevrediging, creativiteit en vrijheid ontstaan. Zoals alle revolutionaire denkers bekijkt hij op frisse wijze en uiterst kritisch de aard van de samenleving, zoals hij en wij die waarnemen en ervaren. Zijn opzienbarende conclusies getuigen van zijn diepe verbondenheid met een ethisch waardesysteem, dat zijn wortels heeft in een diepgaand geloof in de reële mogelijkheden van consumptiegoederen en de effectieve en vrijwillige beperking van produktie.