Het boek is als nieuw



Uit het voorwoord bij de tweede druk

Dit boek over het basisniveau van het symbooldrama is lang uitverkocht geweest Na ampele overweginen verschijnt het nu weer, net als in de eerste druk, in de voordrachtsstijl van de opleidingscursussen. Toch blijft dit boekje beperkt tot de inleiding in het basisniveau van het symbooldrama.

De wens die in het voorwoord bij de eerste druk werd geuit, namelijk dat deze cursus als basis voor de therapeutenopleiding zou worden gebruikt, moest worden opgegeven. Vandaag hebben wij een veel beter inzicht in de moeilijkheden en problemen die ontstaan als er te weinig cursussen voor algemene psychotherapie en dieptepsychologie zijn, en als er niet voldoende kan worden geoefend voor de empathische therapeutische begeleiding op het regressieve niveau van de dagdroom. Het toepassen van de dagdroomtechniek is bij klinische gevallen van neuroses en psychosomatische ziektes geenszins indifferent. De therapeut moet hiervoor veel ervaring en zekerheid krijgen.

Door deelname aan de zelfervaringscursussen in de opleiding voor symbooldramatherapeuten kan de noodzakelijke bekwaamheid worden verworven. Daarvoor dienen die fouten te worden vermeden die vaak voorkomen bij autodidactische behandelingspogingen. Daarbij komt nog dat het absoluut noodzakelijk is het psychodynamische concept van de dieptepsychologie, dat de basis vormt voor deze methode, te

accepteren en ook te assimileren voor de waarneming van het gedrag van patiënt en therapeut en voor de conclusies die daaruit moeten worden getrokken (vergelijk

Appendix I).

Göttingen, januari 1981 Hanscarl Leuner

md â 8E

ss ee Of




Li Voorwoord bij de vierde druk Dit kleine leerboek over het symbooldrama, dat in 1970 voor het eerst verscheen, was het resultaat van mijn opleidingscursussen voor artsen en gediplomeerde psychologen. Zo was het gedurende bijna twintig jaar de basis voor deze dagdroommethode en begeleidde het de opleiding.

De vierde druk heb ik qua tekst en inhoud opnieuw bewerkt. De hoofdreden hiervoor is dat het symbooldrama door de Duitse Kassenärztliche Bundesvereinigung erkend werd als een psychotherapeutische methode waarvoor het Duitse ziekenfonds de kosten voor ziekenfondspatiënten op zich zou nemen. Volgens een advies van de Duitse Bundesärztekammer uit 1984 is het nu de tweede methode op het gebied van de dieptepsychologische psychotherapie. — Mijn medewerkers en ik hebben het symbooldrama ook steeds als zodanig beschouwd. Het symbooldrama is gebaseerd op het concept van de dieptepsychologie en de psychoanalyse. Ook technieken als het opnemen van de anamnese en het stellen van een indicatie volgen dit concept. Verder geldt dit eveneens voor het therapeutische doel, zoals het behandelen van onbewuste conflicten en persoonlijkheidsstoringen.

Het verschil zit echter in de introductie van een nieuw paradigma, namelijk de imaginaties van de dagdroom, dat aan andere therapeutische regels voldoet en een interactionele stijl vereist die aan de dagdroom is aangepast.

Ik heb de tekst korter en zakelijker geformuleerd in de hoop dat hij toch goed leesbaar blijft. Om het opleidingsaanbod verder af te ronden, werd de belangrijke methode van het associëren eraan toegevoegd die, maar dan in grotere omvang, een onderdeel van de techniek van het middenniveau is.

Dat bekwaamheid in de psychotherapie niet door het lezen van de vakliteratuur alleen kan worden verworven, is algemeen bekend. Degenen die de methode beter willen leren kennen en de therapeutenopleiding willen volgen, verwijs ik naar Appendix II. Materiaal over efficiency-controles vindt u in Leuner (1983, 1987), voorbeelden van therapiegevallen in Leuner, Lang (1982).

Mijn dank nog in het bijzonder aan mevrouw Edith Caspari, die het correctiewerk heeft gedaan, en mevrouw Gudrun Tadic voor haar werk aan het manuscript. Göttingen, zomer 1988 Hanscarl Leuner






Inleiding in het symbooldrama en voorwaarden voor de toepassing

De cursus over de beginselen van het symbooldrama is in de eerste plaats bestemd voor degenen die deze methode willen leren kennen. Hierbij denken wij vooral aan psychotherapeuten uit de geneeskundige sector, artsen en psychotherapeutisch werkzame psychologen. In de tweede plaats richt de cursus zich tot lezers die al dan niet beroepshalve in psychotherapie geïnteresseerd zijn. De cursus kan echter niet tot doel hebben patiënten of cliënten in de toepassing van het symbooldrama te onderrichten. Psychotherapie kan niet uit boeken worden geleerd, net zo min als — zoals we later zullen zien — de praktische toepassing van onze methode. Volgens de huidige normen dient een opleiding tot psychotherapeut niet alleen te bestaan uit onderwijs en instructie door gekwalificeerde docenten, maar ook uit zelfervaring met de desbetreffende methode via leertherapie en supervisie in het kader van de therapietraining. Het is uiterst belangrijk dat men zich bij de opleiding tot psychotherapeut symbooldrama aan deze regels houdt, vooral omdat deze methode zeer ingrijpende gevolgen heeft. In vergelijking met de gebruikelijke, puur verbaal georiënteerde behandelingsmethoden raken zowel de patiënt als de begeleidende therapeut veel intensiever in het gebeuren betrokken, ook al krijgt men misschien aanvankelijk een andere indruk doordat de techniek — zoals u later zult zien =zeer eenvoudig kan worden toegepast. Het symbooldrama is geenszins een indifferente methode als het om de behandeling van neuroses en psychosomatische ziektes gaat.

De geschiedenis van de methode gaat terug tot 1948. Ik stuitte toen op een onsystematische poging van Happich (1932), een publikatie zonder verder vervolg, om fantasiebeelden voor therapeutische doeleinden te gebruiken. Happich, die blijkbaar niet met de dieptepsychologie bekend was, gebruikte zijn imaginaties voor religieuze meditatieoefeningen. Als gevolg daarvan wilde ik proberen de dieptepsychologische symboliek, dat wil zeggen de symboliek van de droom, experimenteel te verifiëren. Ik wilde de sceptici onder mijn collega’s op een door hen erkend wetenschappelijk niveau met dit zeer belangrijke gebied van de psychologische visualisatiemethoden bekend maken. Gedurende vele jaren experimenteerde ik deels systematisch met dagdromen. Dit