De drooglegging van de Zuiderzee zal in de annalen van de geschiedenis van ons werelddeel altijd aangemerkt worden als een technische cultuurprestatie van allereerste orde. Dat het werk verwezenlijkt kon worden dooreen zo klein volk, in zo’n kleine staat georganiseerd, verhoogt nog de prestatie.
Wij zijn ingenomen met het verschijnen van het boekwerk ”Van Landijs tot polderland. 2000 Eeuwen Zuiderzeegebied”, samengesteld door G.D. van der Heide. Dit machtig boek is alvast zo’n monument geworden. Het telt 650 pagina’s, 31 hoofdstukken, alleen al de lijst van foto’s is drie pagina’s groot, honderdvijftig tekeningen, literatuurlijst en deskundig register. Uitgever is A. J. G. Strengholt N.V. te Amsterdam. De auteur G.D. van der Heide is hoofd van de afdeling bodemonderzoek van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en beheerder van het Schokland-museum. Maar behalve door deze Rijksdienst zijn ook nog van vele andere zijden gegevens verstrekt of op andere wijze medewerking verleend aan dit standaardwerk, dat no. 25 is in de Corona-reeks ”Uit de Schatkamers van Wetenschap en Kultuur”.
De aardvorming, het gestalte krijgen van dit gedeelte der Nederlanden vormt de inleiding op de praehistorie en vervolgens op de historie van de oude binnenzee, waar in het oosten de handel der Hanzesteden tot bloei kwam, en later de Hollandse schepen vertrokken voor hun pionierstochten naar de verre werelddelen. Flevomeer, Almeer, Zuiderzee of IJsselmeer, het zijn de variërende namen in historische tijden, want ook diep in die historische tijden was de Noordzee nog niet uitgewerkt en moduleerde nog altijd, totdat in onze eeuw met menselijk vernuft de laatste definitieve hand gelegd werd aan de gestalte van dit stuk vaderlandse bodem. Het boek is in een prettige stijl geschreven, hier en daar moet men even glimlachen bijvoorbeeld als je leest dat de Zuiderzeebodem geen Neanderthaler opgeleverd heeft en de daaropvolgende troost: maar die is ook nergens in Nederland gevonden. Eigenlijk heeft zo’n werk geen geschiedenis nodig, geen praehistorie, nauwelijks middeleeuwen, omdat de twintigste eeuw hier het machtigste hoofdstuk der historie blijven zal. Deze eeuw overtreft wat Hollandse prestatie betreft gemakkelijk het tijdperk van de vrachtvaarders, oorlogsschepen en walvisvaarders die dit zee-gat uitvoeren. Want dat ging allemaal over de Zuiderzee. Er was nog geen Noord- Hollandkanaal, geen Noordzeekanaal en geen Nieuwe Waterweg. Het is' een verantwoord wetenschappelijk standaardwerk, waarvan elke pagina boeit, niet alleen de waterstaatsman, niet alleen de historicus, maar ook de folklorist komt aan zijn trekken en de toeristisch afgestemde minnaar van landschap en pittoresk stedeschoon. Maar vóór alles is het toch het epos vaneen nieuwe zelfgemaakte provincie van ons land.