- en sociale gevolgen van hun ziekte. Deze gevolgen stellen de chronisch zieke voor taken die zich regelmatig en soms gedu rende het gehele leven herhalen. Het leven van een chronisch zieke lijkt dan ook vaak op een ware Sisyfusopdracht: zoals Sisyfus de steen de berg op moest rollen en deze steeds weer naar beneden rolde, zo beweegt het leven van chronisch zieken zich steeds tussen goede dagen en slechte dagen.

Verpleegkundigen en andere hulpverleners kunnen chronisch zieken bijstaan bij het vervullen van die opdracht, niet alleen waar het gaat om de fysieke kant, maar ook in emotionele zin. Wanneer chronisch zieken vastlopen in het vervullen van de adaptieve opgaven waar zij voor staan en psychosociale problemen dreigen, kan geplande psychosociale zorg op zijn plaats zijn. Voorwaarde is dat die zorg aan-sluit op de ervaringen, behoeften, wensen en omstandigheden van de individuele chronisch zieke.

De steen de berg op rollen biedt in theoretisch en praktisch opzicht houvast aan verpleegkundigen en andere hulpverleners die op een verantwoorde manier psychosociale zorg aan chronisch zieken willen verlenen. Het bevat talloze beschrij vingen van ervaringen en voorbeelden van het omgaan met de gevolgen van een chronische ziekte en met de psychosociale problematiek die daarbij kan optreden. Daarnaast biedt het een methodische opzet voor zorgverlening waarin zowel de zorgverlener als de chronisch zieke een actieve en geëigende rol speelt in het zoeken naar nieuwe vormen van persoonlijk welbevinden, sociaal functioneren en samenhangende zingeving.

Aart Pool is verpleegkundige en psycholoog. Zijn promotie in 1995 stond in het teken van de gevolgen van chronische ziekte voor de levensloop en de zorgverle ningsrelatie. Hij was als programmacoördinator verbonden aan het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn / NIZW.

Joke Egtberts is psycholoog en was medewerker aan het project Verpleegkundige psychosociale zorg aan chronisch zieken van het NIZW en de Hogeschool Rotterdam.