Dit boek onderzoekt de ingrijpende veranderingen in het Nederlandse hoger onderwijs en de wetenschap na de Tweede Wereldoorlog. Rupp analyseert hoe de traditionele, sterk door Duitsland beïnvloede academische cultuur geleidelijk werd verdrongen door Amerikaanse modellen en werkwijzen.

Voor 1945 waren Nederlandse universiteiten vooral georiënteerd op het Duitse Humboldt-ideaal, met nadruk op Bildung, grondig theoretisch onderzoek en de eenheid van onderwijs en wetenschap. Na de oorlog verschoof het zwaartepunt richting de Verenigde Staten, waar pragmatisme, interdisciplinariteit, teamonderzoek en externe financiering centraal stonden.

Het boek beschrijft de rol van internationale uitwisselingen, studiereizen, beurzen en samenwerkingsprogramma’s bij deze transformatie. Ook de groei van nieuwe universiteiten en onderzoeksinstituten, de massificatie van het hoger onderwijs en de toenemende overheidssturing komen uitgebreid aan bod.

Rupp laat zien hoe deze veranderingen niet alleen organisatorische en methodologische gevolgen hadden, maar ook de academische cultuur en het wetenschapsideaal veranderden. Debatten over kwaliteit, autonomie en maatschappelijke relevantie vormen een belangrijk onderdeel van het verhaal.

Van oude en nieuwe universiteiten biedt zo een kritisch-historische analyse van een halve eeuw academische vernieuwing en laat zien hoe internationale machtsverschuivingen hun weerslag kregen in de Nederlandse wetenschap en het hoger onderwijs.