Welke opvoedingsidealen leefden in de Middeleeuwen onder de ridderstand en de gewone bevolking? Konden ook leken naar een kloosterschool? Wat moest een schoolmeester in de zestiende eeuw zijn leerlingen leren? Waarom konden Hollandse kooplui volgens de Engelsen zo goed rekenen? Wie was Comenius en wat heeft hij te maken met computers? Hoeveel leerlingen mochten ten hoogste in één klas volgens de Schoolwet van 1806? Welke opvattingen over opvoeding zijn er door de eeuwen heen geweest en welke zijn nog relevant?

Dit boek bevat antwoorden op deze en talrijke andere vragen.Het beschrijft de ideeën over en de praktijk van opvoeding en onderwijs in Nederland vanaf de Middeleeuwen tot heden. Daarbij schenkt de auteur, afhankelijk van de periode, aandacht aan cultuurhistorische, filosofische, sociaal-politieke en kunsthistorische kwesties, maar ook aan schoolorganisatie en schoolbeleid

Elk hoofdstuk is, globaal, volgens een vast stramien opgebouwd: een algemene typering, gevolgd door voor de specifieke periode kenmerkende opvoedkundige opvattingen en de veranderende visie op kinderen. Daarna volgt een weergave van de schoolpraktijk. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een paragraaf "Nadere oriëntatie;, waarin naast tekstfragmenten ook discussievragen en suggesties voor een bezoek aan een museum, een theater, of aan een concert zijn opgenomen. De tekst wordt speels en informatief afgewisseld met gravures, schilderijen en cartoons die een prachtig beeld geven van de ideeën over opvoeding en onderwijs door de eeuwen heen.
Van kloosterklas tot basisschool is bestemd voor pabo-studenten, voor studenten pedagogiek, onderwijsgevenden en geïnteresseerden in het basisonderwijs.