Voormalig bibliotheekexemplaar met etiketje op de rug en stempel op Frans titelblad. Omslag voor en achter roestvlekkig. Bladzijden schoon, gaaf en wit. Stevig exemplaar. Inclusief los ingevoegd stellingenblad.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Provenance
Dr. Hans Henkemans (1913–1995) was een Nederlandse psychiater, pianist en componist, bekend om zijn onderzoek naar de relatie tussen psyche, creativiteit en muziek. Hij werd geboren als zoon van architect Andries Henkemans en Wilhelmina Louisa de Ridder. Al op jonge leeftijd combineerde hij een muzikale opleiding met een wetenschappelijke belangstelling voor de menselijke geest.

Van 1926 tot 1931 studeerde Henkemans piano en compositie, onder meer bij Bernhard van den Sigtenhorst Meyer. Van 1933 tot 1938 vervolgde hij zijn compositiestudie bij Willem Pijper. Parallel daaraan begon hij in 1931 met de studie geneeskunde aan de Universiteit Utrecht, wat de basis vormde voor zijn latere psychiatrische loopbaan.

Na de Tweede Wereldoorlog richtte Henkemans zich aanvankelijk volledig op de muziek. Op 2 december 1945 debuteerde hij als pianist in het Koninklijk Concertgebouw te Amsterdam met zijn eigen werk *Passacaglia en gigue voor piano en orkest*, onder leiding van Eduard van Beinum. Dit markeerde het begin van een internationale carrière als concertpianist, die meer dan twintig jaar zou duren. Hij trad 59 maal op als solist in het Concertgebouw, speelde alle 27 pianoconcerten van Mozart voor de radio en nam het volledige piano-oeuvre van Claude Debussy op. Daarnaast vertolkte hij werken van onder anderen Beethoven en Ravel en trad hij op in talrijke Europese steden en op festivals zoals Salzburg en Edinburgh.

In de jaren zestig was Henkemans docent compositie en instrumentatie aan het Noord-Nederlands Conservatorium te Groningen en pianodocent aan het Muzieklyceum te Amsterdam. In 1969, mede na de Aktie Notenkraker en vanwege gezondheidsproblemen, beëindigde hij zijn actieve carrière als pianist en legde hij zich opnieuw toe op de psychiatrie, terwijl hij bleef componeren.

In 1981 promoveerde Henkemans in de psychiatrie op het proefschrift *Aspecten van de sublimatie, haar stoornissen en de therapie hiervan*. In dit werk, gebaseerd op zijn klinische ervaring – vooral met musici – analyseerde hij het creatieve proces. Centraal staat het begrip sublimatie: het omvormen van innerlijke conflicten en driften tot creatieve expressie. Volgens Henkemans kan een geslaagde sublimatie leiden tot een kunstwerk, terwijl een gestoorde sublimatie kan resulteren in neurotisch gedrag.

Zijn therapeutische benadering, vaak aangeduid als “Henkemans-therapie”, richtte zich op kunstenaars en musici en gebruikte muziek als spiegel van de innerlijke belevingswereld. Hij onderzocht hoe creatieve blokkades samenhangen met psychische conflicten en hoe deze inzichtelijk en hanteerbaar kunnen worden gemaakt.

Als componist werd Henkemans beïnvloed door Debussy, Ravel en Willem Pijper. Tot zijn bekendere werken behoren concerten voor viool, altviool en harp, en een partita voor orkest. Tussen 1938 en 1977 voerde het Concertgebouworkest meer dan negentig maal een werk van hem uit. In latere jaren raakte zijn muziek enigszins in vergetelheid, maar hernieuwde aandacht volgde met de televisiedocumentaire *Weggewist* (2021) en nieuwe opnamen van zijn werk vanaf 2022.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Over de inhoud
VOORWOORD ….. 9
INLEIDING ….. 11

HOOFDSTUK I
De definitie van het mechanisme ‘sublimatie’; buitenwereld en frustratie; de infantiele waarneming; een vergelijking van de sublimatie met de neurose. ….. 13

HOOFDSTUK II
Beschrijving en omschrijving van de in de definitie van de sublimatie geïnvloyeerde emoties en psychologische begrippen; de psychische ontwikkeling in de vroege levensfasen; het driftleven van het zeer jeugdige individu; agressie; de infantiele sexualiteit; de angst; identificatie. ….. 17

HOOFDSTUK III
Het ontstaan van het Ueberich als functie van het Ego, met name in de relatie tot het Oedipuscomplex; infantiele neurotische resten versus sublimaties. ….. 26

HOOFDSTUK IV
Praegenitale driften en hun sublimeringen. Een casus van een gestoorde creatieve, artistieke functie en de analyse ervan. Aansluitende culturele overwegingen. Definities van Kunst. ….. 30

HOOFDSTUK V
De noodzaak voor de therapeut al of niet op de hoogte te zijn van de ambities en pretenties van zijn in hun sublimatie gestoorde patiënten. Een voorbeeld van tot voordeel strekkende regressie. ….. 38

HOOFDSTUK VII
De afweer van de drift-impuls is niet ten voordele van het individu geslaagd, of slechts ten dele. Krampen bij musici. ….. 47

HOOFDSTUK VIII
De sublimatie is gesexualiseerd (gelibidiniseerd). Podiumangst, black-outs bij optredende kunstenaars. Therapeutische overwegingen. ….. 51

HOOFDSTUK IX
Het instinctieve van de ten grondslag liggende drift laat zich nog gelden. De aard en het ontstaan van de muziek als sublimatie. ….. 57

HOOFDSTUK X
Inzichten in de structuur van de sublimatie als winstpunt van de onderzoekingen van haar stoornissen. ….. 63

HOOFDSTUK XI
De kunst der letteren, in haar meervoudige vormen, als sublimatie; een mogelijkheid van een dualistische genese. Het uiten van agressie als praerogatief van de literaire kunsten. ….. 68

HOOFDSTUK XII
De agressie slaat toe, van buitenaf. ….. 74

HOOFDSTUK XIII
Het identificatie-element laat zich op storende wijze gelden. Overwegingen betreffende de vraag welke rol de identificatie speelt in het mechanisme dat wij sublimatie noemen. Is deze van voordeel of heeft de identificatie een storende invloed op deze vorm van afweer? Imitatie versus identificatie. ….. 81

HOOFDSTUK XIV
De afgeweerde, gesublimeerde drift wordt alsnog realiteit. ….. 85

SUMMARY ….. 98
LIJST VAN GERAADPLEEGDE WERKEN ….. 100
BIJLAGEN (Eerdere, met dit proefschrift samenhangende publicaties) ….. 101
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻

Zoekwoorden
psychiatrie, sublimatie, creativiteit, psychoanalyse, muziekpsychologie, kunstenaars, therapie, driftleer, klinische psychologie, proefschrift, interbellum, mensbeeld